گزارشی از شیعیان امامیه انگلستان
درحال بارگزاري
  • تاريخ: سه شنبه 4 مرداد 1390

گزارشی از شیعیان امامیه انگلستان


           
این کشور از سمت شمال به اقیانوس اطلس‌، از مشرق به دریای شمال‌، از جنوب به دریای مانش‌، و از مغرب به دریای ایرلند منتهی می‌شود که همهء این دریاها جزو اقیانوس اطلس به شمار می‌آیند.

آب و هوای بریتانیا مرطوب و معتدل است و هوای آن اغلب مه آلود و دویست روز از سال بارانی و ابری است‌.

پایتخت این کشور شهر لندن است که پس از مکزیکوسیتی‌، نیویورک و توکیو پرجمعیت ترین شهر دنیا به شمار می آید.

انقلاب صنعتی برای نخستین بار در انگلستان واقع شد، و این کشور را به اولین کشور صنعتی با یک اقتصاد منحصر به فرد در سطح جهان تبدیل کرد.

جامعهء انگلیس از سه ملیت ویلزی‌، اسکاتلندی و انگلیسی تشکیل شده است‌. مسلمانان بیش از چهار قرن است که در انگلستان سکونت دارند، اما اولین مسجد رسمی برای فعالیت‌های دینی مسلمانان در منطقهء ولز و در شهر کاردیف در اوایل قرن بیستم تأسیس شد. با این حال‌، حضور محسوس و گستردهء اسلام در جزیرهء انگلستان در دهه‌های 1950 تا 1960 آغاز شده است‌.

نخستین گروه از مسلمانان‌، که کارگران مورد نیاز بودند، از شبه قاره هند، بنگلادش‌، پاکستان و کشمیر به بریتانیا آمدند و در کارخانجات صنعتی به کار مشغول شدند. نسل دوم و سوم این گروه که فرزندان متولّد شده آنها در بریتانیا هستند از تحصیلات بهتری برخوردارند و در مشاغل مختلف تخصصی به کار اشتغال دارند. البته در میان مسلمانان انگلیس‌، تاجران و روشنفکران موفق نیز وجود دارند.

وجود دو بنیاد مهم اسلامی شورای اسلامی اروپا و بنیاد اسلامی در انگلیس‌، این کشور را از دیگر کشورهای اروپایی متمایز کرده است‌. همچنین وجود شمار زیادی از دانشجویان مسلمان در انگلیس و محل دیدار مسلمانان سرشناس در این کشور به این مهم کمک شایانی کرده است‌.

حدود هزار مسجد و مرکز اسلامی در انگلیس وجود دارد. اکثر این مساجد دارای ساختمان‌هایی است که با ایجاد تغییراتی به مسجد تبدیل شده‌اند و برخی از آنها قبلاً کلیسا، کنیسه‌، انباری و در مواردی منازل شخصی بوده‌اند.

در لندن ده مسجد بزرگ وجود دارد که ظرفیت نمازگزاران آن به بیش از دوهزار نفر می‌رسد. بزرگ‌ترین مسجد لندن به ریجنز پارک معروف است که در کنار پارک ریجنز قرار دارد و بیش از پنج هزار نمازگزار را در خود جای می‌دهد.

نزدیک به صد مسجد مجهز به کتابخانه‌های نسبتاً غنی در این کشور وجود دارد. مساجد انگلیس اغلب دارای امکانات آموزشی و رفاهی از جمله کلاسهای آموزش قرآن‌، عربی حدیث‌، تفسیر، و مشاوره خانوادگی و فعالیت‌های ورزشی است‌.

یکی از ویژگی‌های فعالیت‌های مساجد انگلستان‌، قرائت مرتب روایات و احادیث است‌. این کار پس از نماز مغرب و عشا انجام می‌شود. و موجب حفظ و انتقال میراث سنتی مسلمانان می‌گردد.

جمعیت مسلمانان حدود دو میلیون نفر برآورد می‌شود. از این تعداد نزدیک به 250/000 (18) نفر شیعه‌اند که پس از مسیحیان بزرگ‌ترین گروه دینی انگلیس را تشکیل می‌دهد. آنها اغلب آسیایی و به طور عمده هندی و پاکستانی‌اند.

بیشترین تعداد مسلمانان در لندن سکونت دارند، اما در شهرهایی مانند بیرمنگام‌، منچستر، لِسْتِر، لیورپول اقلیت‌های قومی آنجا را تشکیل می‌دهند.

بیش از نیمی از جمعیت شیعیان در شهر لندن و اطراف آن زندگی می‌کنند و دیگران در شهرهای منچستر، بیرمنگام‌، گلاسگو، نیوکاسل‌، ادینبرو و... زندگی می‌کنند. شیعیان در انگلیس در اقلیت مطلق‌اند.

شیعیان در مقایسه با دیگر فرقه‌ها از نظم اجتماعی و گروهی بیشتری برخوردارند. ضمن اینکه سازمان‌ها و مراکز و تشکل‌های اجتماعی پیروان اهل بیت‌، افزایش قابل توجهی داشته است‌. در حال حاضر، دو فرقه در انگلیس از نظر کثرت و سازماندهی چشمگیرترند: دسته اول شیعیان خوجه که هندی آفریقایی‌تبارند و دستهء دوم پاکستانی‌ها و بنگلادشی‌ها.

شیعیان خوجه اثناعشری که با این عنوان در حدود صد سال پیش پدید آمده‌اند، متشکل از جماعت‌هایی پراکنده در سراسر دنیایند که به گونه‌ای تشکیلاتی در پی حفظ عقاید و آداب و سنن خویش‌اند. آنان در گروه‌های کم جمعیت پس از استقرار در منطقه یا شهری‌، بی‌درنگ به تشکیل یک جماعت اقدام می‌کنند. این جماعت احداث مسجد، امامباره و مدرسه اسلامی را در اولویت قرار می‌دهد و با جمع‌آوری کمک از اعضا، به تدریج ساختمان این مجموعه را به پایان می‌برد. این جماعت‌های کوچک به وسیلهء انتخابات‌، مسئولان خود را بر می‌گزینند.

عالی‌ترین سازمان هماهنگ‌کنندهء خوجه‌های شیعیان اثناعشری در جهان‌، فدراسیون جهانی جوامع مسلمانان شیعهء خوجهء اثناعشری نام دارد که فدراسیون‌های منطقه‌ای‌، خط مشی سیاسی و مذهبی خود را از آن اخذ می کنند.

از نظر اجتماعی‌، شیعیان خوجهء اثناعشری بسیار سیستماتیک عمل می‌کنند و تابع نظم و مقررات خاص خود هستند. برای مثال‌، آنان به حفظ آداب و سنن و ازدواج درون‌گروهی و انسجام جامعهء کوچک خود بسیار معتقدند و بر این باورند حفظ هویت و اصالت جامعهء کوچک آنان مستلزم پایبندی به قوانین جماعت و فدراسیون است‌.

این خصلت انزواطلبی شیعیان خوجه‌، یکی از بارزترین خصوصیات اخلاقی و اجتماعی آنان است‌.

یکی از مراکز این شیعیان با نام محفل علی‌(ع‌) در غرب لندن قرار دارد که اغلب از مسلمانان شیعهء تحصیل‌کرده طرفدار انقلاب اسلامی ایران و زعامت امام خمینی; تشکیل شده و در جذب جوانان نیز موفق بوده است‌. محفل علی(ع‌) جلسه‌ای هفتگی داشته و مراسم آن همواره با تحلیل از اوضاع سیاسی جهان اسلام‌، جهان عرب و ایران همراه است‌. افزون بر آن‌، شب‌های جمعه دعای کمیل و در مناسبت‌های مختلف ماه رمضان‌، محرم‌، اعیاد و... جلسات ویژه برگزار می‌شود. این مرکز، افزون بر محل عبادت‌، به صورت کانونی برای فعالیت‌های فرهنگی‌، ورزشی و ادبی در آمده است‌.

گروه سنتی شیعیان خوجه در محلهء استن مور لندن استقرار دارند که دارای حسینیه و در اصطلاح آنها امامباره‌اند. این گروه با پایبندی شدید بر رعایت تشریفات و آداب دینی و مذهبی‌، بر حفظ تعصبات و رسوم قومی خوجه نیز اصرار می‌ورزند. آنها سابقاً از مقلّدان مرحوم آیةالله خویی‌(ره‌) بوده و اکنون نیز از مقلّدان آیةالله سیستانی می‌باشند.

این جماعت در مقایسه با دیگر گروه‌های شیعی انگلیس‌، دارای برنامه‌های منظم و امکانات بهتری‌اند و با توجه به استقرار حسینیه یادشده در حومه لندن‌، از فضای وسیع و امکانات جانبی بسیار خوبی برخوردارند.

مراکز اسلامی و مساجد و سازمان‌های اسلامی انگلیس با توجه به زبان و قومیت اعضا به سه دسته عمده تقسیم می‌شوند:

1. مراکز عرب زبان‌ها: مانند مجمع اهل بیت‌(ع‌)، مسجد امام حسین‌(ع‌)، مرکز اسلامی وابسته به حزب الدعوة، مؤسسه خیریه آیت‌اللّه خویی‌(ره‌)، حسینیهء المصطفی‌، دارالحکمة، حسینیهء رسول اعظم‌(ص‌)، حرکت آزادی‌بخش بحرین و ... .

2. مراکز اردو زبان‌ها: مانند ادارهء جعفریه‌، محفل علی‌(ع‌)، حسینیهء استن مور، مرکز حیدری‌، اسلامیک میشن‌، امام میشن‌، مرکز آموزشی اسلامی شیعه‌، مرکز المهدی‌، شورای جهانی امور مامیه و... .

3. مراکز فارسی زبان‌ها: مانند مرکز اسلامی انگلیس (وابسته به بیت شریف رهبری مد ظلّه‌)، کانون توحید لندن‌، مجمع اسلامی جهانی (وابسته به بیت آیت الله گلپایگانی ره‌، مرکز المهدی‌، مؤسسه اسلامی منچستر، حسینیهء نیوکاسل‌، مؤسسه خیریهء آیت‌اللّه خویی و ... .

در زمینه آشنایی با بعضی از مراکز اسلامی شیعی انگلیس‌، مطالب زیر قابل ارائه است‌:

الف‌) مرکز اسلامی انگلیس

این مرکز در دسامبر 1995 برابر با آذر 1374 زیر نظر آیت‌اللّه شیخ محسن اراکی(نماینده وقت مقام معظم رهبری مدظله در انگلیس) تأسیس شد. مؤسسهء یادشده که در غرب لندن واقع است‌، زمینه‌های مذهبی‌، آموزشی و ارشاد را به شرح ذیل برای عموم فراهم آورده است‌:

فعالیت‌های دینی‌; برنامه‌های آموزشی و تربیتی‌; بخش تحقیقات اسلامی‌ Home Page ; توزیع و انتشارات (این مرکز ماهنامه‌ای به زبان عربی با عنوان موضوعات اسلامی منتشر می‌سازد); کتابفروشی‌; مؤسسات وابسته به مرکز اسلامی نیز عبارت‌اند از: دارالقرآن‌، مؤسسهء مطالعات اسلامی‌، کانون جوانان فجر و بخش خواهران‌.

این مرکز از چهار معاونت فرهنگی‌، پژوهشی هماهنگی‌، حوزه و اعزام تشکیل شده که هر کدام وظایف خاص خود را دنبال می‌کند. اکنون حضرت حجت الاسلام والمسلمین حاج شیخ اسماعیل معزّی به اداره آن مشغولند.

ب‌) مؤسسهء آیت‌اللّه خویی‌(ره‌)

این مؤسسه در روز عید غدیر 1371 در شمال شهر لندن منطقهء کِیلبِرْن افتتاح شده است‌. مرکز یادشده قبلاً کلیسا بوده و پس از تعمیرات اساسی به وسیلهء بنیاد الخویی به تالاری زیبا و جدید برای سخنرانی‌ها و برنامه‌های مذهبی تبدیل شده است‌.

مهم‌ترین برنامه‌های این مرکز، اجرای مراسم مذهبی نماز جمعه‌، دعای کمیل‌، برپایی اعیاد و سوگواری مذهبی‌، تربیت و اعزام مبلغان مذهبی است‌.

مؤسسهء آیت‌اللّه خویی بر تعلیم و تربیت و تعاون اجتماعی تأکید دارد و در این زمینه خدمات قابل توجهی را عرضه کرده است‌.

این مؤسسه اهداف ذیل را دنبال می‌کند:

برنامهء امداد و اسکان‌: تأمین مسکن برای افراد بی بضاعت‌، ساخت درمانگاه‌، دارالایتام و ... .

برنامه‌های آموزشی‌: شامل تأسیس مدارس‌، کتابخانه و مراکز مطالعات و تحقیقات در نقاط مختلف جهان‌.

مؤسسهء الخویی دو دانشگاه بزرگ اسلامی در شهرهای اسلام آباد پاکستان و بمبئی هند تأسیس کرده است‌.

این بنیاد توجه خاصی به توسعهء مهارت‌های فنی دارد. به همین دلیل‌، با مراکز و مؤسسات فنی و حرفه‌ای مختلف همکاری نزدیک دارد.

این بنیاد برای تربیت طلاب به تأسیس حوزهء علمیه در لندن و برخی شهرهای دیگر اقدام کرده است‌; مانند حوزهء علمیهء الخویی در حسینیهء استن مور لندن‌.

البته حوزه‌های علمیهء دیگری نیز در انگلیس فعال‌اند; مانند حوزهء علمیهء امام حسین‌(ع‌) وابسته به مرکز اسلامی انگلیس‌، کالج شهرستانی‌، جامعهء المنتظر در منچستر، حوزه علمیه المهدی در بیرمنگام و حوزهء علمیهء القائم‌.


منبع: مجله اخبار شیعیان مرداد 1385، شماره 9



Copyright © 2009 The AhlulBayt World Assembly . All right reserved