از شرايط ديني در ترکيه چه مي دانيم؟
درحال بارگزاري
  • تاريخ: يکشنبه 11 دي 1390

از شرايط ديني در ترکيه چه مي دانيم؟


           

يکي از مبلغان فعال در عرصه بين الملل، وضعيت امور ديني در ترکيه را تشريح کرد.

 حجت‌الاسلام والمسلمين ابوالحسن احمدي شاهرختي از مبلغاني است که تاکنون سفرهاي علمي و تبليغي به کشورهايي چون: ازبکستان، تايلند، تانزانيا، چين، روماني و روسيه داشته و چهار سفر تبليغي به استانبول و آنکارا نيز در کارنامه تبليغي وي به چشم مي خورد.

وي که امسال در ايام تبليغي محرم در ترکيه حضور داشته است، به تفصيل از شرايط ديني و اوضاع مسلمانان و شيعيان در ترکيه سخن گفت. آنچه در پي مي آيد، ماحصل اين گفت و گو است:

وضعيت ديني مردم ترکيه

حدود 98درصد جمعيت ترکيه مسلمان اند که به رغم نظام لائيک حاکم در اين کشور، مردم نسبت به آيين اسلام و موازين آن مقيد هستند، به گونه‌اي که صداي اذان در شهرهاي بزرگ ترکيه، مانند استانبول و آنکارا از هر سو شنيده مي شود. مساجد آنها نيز هنگام نماز، مملو از جمعيت است. هر ساله تعداد فراواني در مناسک حج حضور مي يابند. بيشتر مردم ترکيه، برادران اهل‌سنت اند که اکثر آنها حنفي مي‌باشند؛ همچنين در اين کشور، شيعيان، علوي‌ها، مسيحيان و يهوديان جزو اقليت‌ها محسوب مي شوند.

شيعيان

شيعيان ترکيه عمدتاً آذري زبان و در شهرهاي قارص، اغدير، استانبول و آنکارا ساکن اند. آمار دقيقي در مورد جمعيت آنان وجود ندارد، اما بر اساس تخمين‌هايي که وجود دارد، تعداد آنان حدود دو ميليون نفر ارزيابي مي‌شود.

شيعيان ترکيه، نقش و حضور چنداني در حاکميت ندارند. آنان، مراسم عبادي خود را عمدتاً در مساجد شيعي برگزار مي‌کنند و همين امر، همدلي و همبستگي آنان را تضمين کرده است.

عمده فعاليت‌هاي علمي شيعيان در استانبول متمرکز است و در اين ميان، «موسسه کوثر» نقش مهمي در ترجمه و انتشار آثار شيعي دارد که ترجمه و انتشار «الميزان» به زبان ترکي استانبولي از جمله آنهاست. «لهوف»، «گريه بر شهداي كربلا» به زبان ترکي استانبولي نيز  از ديگر کتاب‌هاي منتشر شده از سوي انتشارات کوثر مي‌باشد.

همچنين در کنار اين انتشارات، انتشارات «ذوالفقار فاطمه» نيز آثاري از جمله «امامان كربلا» نوشته «آيت الله سيد محمدتقي مدرسي» پيرامون زندگي‌ امام حسين(ع) و امام زين العابدين(ع) که به زبان آذري ترجمه شده بود منتشر ساخت.

«زينبيه» در استانبول نيز فعاليت‌هاي ديني زيادي دارد. اين مرکز به رياست آقاي «شيخ صلاح الدين اوزگوندوز» اداره مي شود. چندي است کلنگ احداث مجتمع بزرگ زينبيه با حضور نماينده آيت‌الله العظمي سيستاني در استانبول زده شده است. پايگاه اطلاع رساني زينبيه نيز در زمينه‌هاي مختلف فعال است و مطالب خود را به زبان هاي ترکي، آذري، فارسي، انگليسي، فرانسوي و آلماني عرضه مي کند.

در کنار اين مراکز شيعي، سازمان امور ديانت ترکيه نيز درسال 2010 به انتشار کتاب رساله توضيح المسائل شيعي با عنوان «جعفري علم حالي» اقدام کرد که در نوع خود جالب مي‌نمايد؛ سازماني که به هيچ وجه جز آثار مربوط به فقه حنفي را منتشر نمي‌کرد، به فقه جعفري و علوي نيز توجه نشان مي‌دهد.

سايت «کربلا نت» نيز مطالب خوبي درباره امام حسين(ع) و حادثه کربلا دارد. همچنين، پايگاه اطلاع‌رساني کتابخانه اهل‌بيت(ع) امکان استفاده ازکتب شيعي را به صورت آنلاين فراهم مي کند.

شيعيان در شهر آنکارا دو مسجد به نام‌هاي «محمديه» و «الله اکبر» دارند و نيز مسجد ديگري در شهر سينجان که در  نزديکي آنکارا قراردارد، وجود دارد. همچنين، «بنياد باب علي» به فعاليت‌هاي شيعي مشغول است.

علوي‌ها

علويان يکي از مهمترين مشکلات موجود در سياست جامعه شناختي ترکيه را تشکيل مي‌دهند. آنان از تأسيس جمهوريت تاکنون نتوانسته‌اند در ساختار سازمان امور ديانت وارد شوند و اعتقاداتشان مورد توجه قرار نگرفته است.

مهم‌ترين مشکل علويان را مي‌توان در اختلافي که با سازمان امور ديانت دارند، خلاصه کرد. علويان خيلي وقت است که با اين سازمان اختلاف دارند. بعضي از گروه‌هاي علوي مي‌خواهند سازمان امور ديانت منحل شود و از سيستم اداري (حکومت) خارج گردد و بعضي ديگر مي‌گويند که علويان نيز بايد در ساختار سازمان امور ديانت جايي داشته باشند.

علويان در اعتقاداتشان به انحراف رفته اند، مثلا ايام عاشورا را روزه مي گيرند، اما ماه مبارک را روزه نميگيرند! به مسجد نميروند و به جاي آن «خانه جمع» دارند که شبيه به خانقاه صوفيان است. نماز نمي خوانند و به شدت سکولار هستند!

البته اخيرا و به همت مبلغان شيعه، برخي از آنها به آداب شيعه گري پايبند شده اند و داراي مسجد و برنامه هاي خاص شيعي گرديده اند. آنها ايتام آل محمد هستند و حوزه علميه بايد براي آنان که در کشورهايي مانند سوريه، اردن و ديگر کشورها حتي در آمريکاي لاتين پراکنده اند فعاليتي درخور تدارک کند.

وهابيت

دولت عربستان با تأسي از تفكر وهابي، تمامي مظاهر اسلامي مانند بارگاه ائمه اهل بيت(ع) را كه در دوره عثماني از عزت و عظمت ويژه‌اي برخوردار بود، به دليل مخالفت آن با تعاليم وهابيت از بين برد که دولت تركيه و مردم آن بارها مراتب اعتراض و ناراحتي خود را از اين موضوع به اطلاع حكام سعودي رسانده‌اند؛ همين مسئله دليل بر نپذيرفتن وهابيت از سوي مردم اين کشور مي‌باشد.

موضوع ديگري كه در عدم موفقيت رشد انديشه‌هاي وهابيت در تركيه نقش مؤثري دارد، وجود ريشه‌هاي قوي تصوف در اين كشور است. به گونه‌اي كه تصوف و گرايشات صوفيانه جزء لاينفك اعتقادات مردم تركيه محسوب مي‌گردد.

اقليت هاي ديني در ترکيه

وزارت خارجه ترکيه در گزارش تقديمي خود به مجلس ملي اين کشور؛ تعداد اقليت هاي مذهبي اين کشور را 89 هزار نفر اعلام کرد.

در ترکيه شصت‌هزار ارمني، 25 هزار يهودي و نزديک به سه تا چهار هزار نفر نيز مسيحي ارتدوکس وابسته به کليساي فانوس زندگي مي کنند.

تشکيل سازمان امور ديانت در ترکيه

با توجه به اهميت دين در ميان مردم ترکيه، پس از منحل شدن وزارت شرعيه و اوقاف ترکيه در سال 1924 سازمان امور ديانت به جاي آن نشست و مذهب رسمي سازمان به شکل تسنن (حنفي) تعيين شد. در اين کشور سازمان امور ديانت، زير نظر دولت اين کشور، متصدي اجراي آيين‌هاي رسمي مساجد در شهرها و روستاها، با نگاه در اختيار و کنترل داشتن دين آغاز به کار کرد. رييس اين سازمان، معاون نخست وزير مي‌باشد و مستقيماً‌ از سوي او انتخاب مي‌شود. مدير اين سازمان به مدت 5 سال مي‌تواند عهده‌دار اين سمت باشد و مدت مديريت او نيز يک بار قابل تمديد مي‌شود. امروز نزديک به 70هزار مسجد در سراسر ترکيه زير پوشش سازمان فعال هستند.

در کنار سازمان امور ديانت، «بنياد ديانت ترکيه» نيز با بهره گيري از کمک‌هاي مردمي و سازمان ديانت به انجام امور ديني مختلف مي پردازد. اين بنياد که داراي شخصيت حقوقي خصوصي است در سال 1975 با هدف معرفي چهره حقيقي اسلام، کمک به سازمان ديانت در آشناسازي مردم نسبت به اسلام، ايجاد و تجهيز مساجد، ايجاد و مديريت موسسات بهداشتي براي کمک به بيماران فقير، عرضه خدمات اجتماعي با بهره گيري از کمک هاي مردمي به ويژه زکات فطره و... تأسيس شد.

سازمان ديانت ترکيه توسط حنفي‌ها تشکيل شد و در ابتداي کار، اثري از حضور علوي‌هاي ترکيه که نزديک به پانزده تا بيست ميليون هستند، نبود. در سال 2008 بيانيه اي از سوي آنها منتشر شد که بر اساس آن تمامي دين‌هاي رسمي اين کشور مي‌توانند فعاليت‌هاي ديني داشته باشند.

ترکيه؛ کشوري با فرهنگي آسيايي و اروپايي

ترکيه؛ دروازه ورود به اروپا و فرهنگي براي جذب توريست مي‌باشد. اين شرايط فرصت خوبي را براي ما به وجود آورده است که فعاليت‌هاي تبليغي دراين کشور داشته  باشيم و اين کشور را محلي براي نفوذ در اروپا قرار دهيم.

همچنين مردم اين کشور نفرت شديدي نسبت به امريکا و اسرائيل دارند.

ترکيه براي انجام دادن کارهاي فرهنگي، کشوري آزاد است؛ مثلا راه اندازي شبکه هاي تلويزيوني و راديويي، روزنامه و ... نياز به مجوز ندارد! به همين دليل، شاهد انواع شبکه هاي رسانه اي مکتوب، ديداري و شنيداري در ترکيه هستيم. اين فضا قطعا براي شيعيان هم  مهياست، ولي آن گونه که شايسته است نتوانسته ايم علاقه مندان به مکتب اهل بيت(ع) را در اين کشور با استفاده از اين موقعيت دريابيم.

جايگاه حجاب در ترکيه

در کشور ترکيه، افرادي کاملا مقيد به احکام اسلامي اند و در مناسبت‌هاي ديني، حضور پررنگي دارند؛ ولي ممکن است حضور اين افراد به صورت بي‌حجاب باشد! در اين کشور با توجه به قوانيني که وجود داشته است، بي‌حجابي نشانه جدي بر بي بندو باري نيست. البته افرادي هم هستند که تنها اسمشان مسلمان است و عملا  لائيک اند، چنانکه در ميان شيعيان اسمي نيز يافت مي شوند. همچنين افرادي هستند که به شدت به حجاب خود مقيد اند و به صورت کامل، حجاب خود را رعايت مي‌کنند.

نظام قديم ترکيه که در گذشته وجود داشت و حجاب را در مراکز و دانشگاه‌ها ممنوع مي‌کرد، امروز کاملا برداشته شده است و مخالفتي از سوي دولت درباره حجاب در ترکيه وجود ندارد و همه در انتخاب آن آزاد اند.

محرم،‌ ماه عزاداري در ترکيه

دکتر محمد گورمز، رئيس سازمان ديانت ترکيه، امسال براي نخستين بار،‌ بيانيه‌اي از سوي سازمان امور ديانت ترکيه به مناسبت روز عاشورا صادر کرد. در اين بيانيه نوشته شده بود که از امسال، ماه محرم براي مسلمانان، ماه عزاداري است، ‌نه عيد! پيش از صدور اين بيانيه، تلاش مي‌شد تا ماه محرم را با بيان مناسبت‌هايي جعلي چون بر زمين نشستن کشتي نوح، خلقت آدم و حوا، نجات حضرت يونس(ع) از شکم ماهي و ديگر مسائل شادي آور، اين ماه را ماه شادي قرار دهند. از همين رو، در اين ماه، مجالس شادي و عروسي برپا مي‌شد. اين مسئله به گونه‌اي ترويج مي‌شد تا آهسته آهسته، مردم واقعه بزرگ اين ماه را فراموش کنند.

امسال براي اولين بار و به صورت رسمي، از سوي يک نهاد دولتي که مسلمانان به آنها اعتماد دارند، اين سخن  گفته مي‌شد، از اين رو، اهميت فراواني داشت.

در اين بيانيه همچنين نوشته شده بود که محرم، براي تمامي مسلمانان جهان درد مشترکي است و ماجراي عبرت‌آموز و پر مشقت و پيام‌آور دين اسلام است.

دکتر گورمز اين حرکت امام حسين(ع) را هجرت براي نجات دين معرفي کرد و اين حادثه را به دليل حرص گروه سياسي خاص در مقابل سيدالشهدا(ع) معرفي نمود. در اين بيانيه، ايستادگي اصيل امام حسين(ع) و يارانش در اين حادثه و مبارزه شرافت‌مندانه در مقابل باطل، دليل بر جاي ماندن اين واقعه در قلب تمامي مسلمانان و محکوم شده از  سوي وجدان بشري معرفي شده است.

وي تمامي کارهايي که در اين عرصه مي‌شود، روزه‌هايي که گرفته مي‌شود، صدقاتي که داده مي‌شود، عزاداري‌هايي که صورت مي‌گيرد و... همه را بازتاب‌هاي اين حرکت معرفي مي‌کند.

حضور رئيس و برخي مسئولان اين سازمان در «مسجد کوجاتپه» و شرکت در مراسمي که از شبکه شش ترکيه(آناتولي) به صورت مستقيم پخش شد نيز واقعه مهمي ديگري در اين عرصه بود. در اين مراسم، قاريان بين المللي ترکيه بين نماز مغرب و عشا به تلاوت قرآن کريم پرداختند و پس از آن محمد گورمز به ايراد سخنراني در باره محرم و عاشورا پرداخت.

از نتايج اين موضع‌گيري مي‌توان به سخن يکي از شخصيت‌هاي شيعي اين کشور، اشاره کرد. «موسي آيدين» از شخصيت‌هاي مؤثر جريان شيعي کوثر در ترکيه است که به گفته وي، سالهاي قبل در ايام محرم، در حدود پنج محل از کشور مراسم عزاداري برگزار مي‌شد‌، ولي امسال در بيش از پنجاه شهر، براي حضرت سيد‌الشهدا(ع) مجالس عزاداري برگزار گرديد.

چنين اقدامي، نيازمند قدرداني است

رييس ديانت ترکيه با اين عملکرد، يکي از قدمهاي بزرگ تقريبي را در ترکيه برداشت و رسما امام حسين(ع) را محور وحدت شيعه و سني در اين کشور اعلام نمود و اين قابل تقدير و ستايش است. به نظر مي رسد، ما هم بايد اقدامي تشکر آميز در مقابل اين کار الهي انجام دهيم. ما بايد اين کار را حرکتي شايسته بدانيم و اميدوار باشيم که اين حرکت ادامه يابد تا گام‌هاي بعدي براي تحکيم وحدت شيعه و سني در اين کشور برداشته شود.


منبع: مركز خبر حوزه

 

Copyright © 2009 The AhlulBayt World Assembly . All right reserved