ترکیه؛ وضعیت دینی در عصر حاضر
درحال بارگزاري
  • تاريخ: دوشنبه 20 تير 1390

ترکیه؛ وضعیت دینی در عصر حاضر


           

گفت و گو با حجت الاسلام مرتضی ترابی و آقایان قدری چلیک و موسی جمالی
 
ـ لطفاً توضیحاتی پیرامون فضای فرهنگی ـ دینی ترکیه در عصر پس از انقلاب اسلامی و دیدگاه‌های فکری مطرح بیان فرمائید؟

استاد ترابی: فضای فرهنگی حاکم بر ترکیه از لحاظ دینی در حال حاضر مرکب از عناصر مثبت و منفی است. برجسته‌ترین عناصر منفی از حیث فرهنگی دینی را می‌توان در موارد زیر جستجو کرد:

1 ـ تلاش حکومت برای تقویت اصول و مبانی فکری لائیک در ترکیه از طریق ایجاد تضییقات مختلف برای گسترش مظاهر پایبندی به فرهنگ و اصول اسلامی، برخی از نمونه‌های آن عبارتند از:

الف: منع حجاب در مدارس و ادارات رسمی.

ب: تعطیل نمودن مدارس راهنمایی امام خطیب؛ این مدارس توسط آموزش و پرورش کشور اداره می‌شد و اصولاً برای تربیت نیروهای لازم برای اداره امور دینی در ترکیه، همچون ائمه جمعه و جماعات و مؤذن مساجد که وفادار به نظام باشند، تأسیس شده بود.

ج: محدود نمودن فعالیت‌های سازمان‌های خصوصی ـ دینی که در ترکیه به نام مؤسسات وقف معروف هستند و بر اساس قانون مربوط به مؤسسات غیر انتفاعی فعالیت می‌کنند.

2 ـ تلاش مستمر و پیگیر برای همگونی فرهنگی هر چه بیشتر با غرب و عضویت در جامعه اروپا؛ این تلاش‌ها به طور طبیعی گرایش هرچه بیشتر مردم به مظاهر فرهنگی غرب را به دنبال داشته است.

3 ـ ترویج اندیشه تسامح دینی، نفی حساسیت نسبت به عدم پایبندی دیگران به دین و مقابله با غیرت دینی؛ این امر با برگزاری سمینارهای مختلف توسط مراکز علمی و فرهنگی و همچنین ترویج مبانی آن توسط نخبه‌گان و متفکران از طریق رسانه‌های ارتباط جمعی صورت می‌گیرد.

4 ـ باز نمودن میدان برای گسترش شبهات مختلف در مورد مسائل عقیدتی و فکری در مورد اندیشه اسلامی

باید اذعان نمود که علی‌رغم واقعیت‌هایی که در بالا ذکر شد از حدود چهار سال پیش حرکت بازگشت به اصول و ارزش‌های اسلامی در ترکیه آغاز گردیده است و این حرکت در سال‌های پس از انقلاب اسلامی در ایران، نمود عینی درجامعه ترکیه داشته است.

مهم‌ترین عناصر مثبت دینی در دوره اخیر، که می‌توان آن را دوره تجدید حیات اندیشه اسلامی در ترکیه دانست، عبارت است از:

1 ـ‌گسترش حرکت ترجمه کتب اندیشمندان بیدارگر جهان اسلام از کشورهای مصر، ایران، سوریه، پاکستان و …؛ به طوری که این آثار دست مایه‌ای برای پی‌ریزی اصول و بنیان‌های فکری حرکت اسلامی در ترکیه قرار گرفته است.

2 ـ مطرح شدن اندیشه‌های اسلامی در سطح دانشگاه‌ها به عنوان برترین فکر و ایدئولوژی نجات بخش، به ویژه پس از فروپاشی گرایش‌های کمونیستی و سوسیالیستی در اثر شکست کمونیسم در شوروی.

3 ـ گرایش روز افزون به علوم و تحقیقات اسلامی به ویژه تحقیقات قرآنی؛ چنانکه این تمایلات در گسترش مراکز تحقیقات اسلامی، ترجمه‌های قرآنی، مراکز عالی آموزش الهیات و افزایش تعداد مجلات اسلامی کاملاً قابل مشاهده است.

4 ـ گرایش تحصیل کرده‌گان به احیاء ارزش‌های اسلامی چون گسترش حجاب در میان بانوان و استقبال نسل جوان از ‌آن.

آقای موسی جمالی: برای اینکه بتوانیم به این سؤال جوابی کامل‌تر بدهیم لازم است به دوران قبل از انقلاب هم توجه داشته باشیم تا معلوم شود انقلاب چه تحولی در آن منطقه ایجاد کرده است. قبل از انقلاب مساجد جای پیرمردها بود، نماز را پیرمردها، پیرزن‌ها و بازنشسته‌ها می‌خواندند. اگر جوانی می‌خواست نماز بخواند یا به حج برود مورد تمسخر واقع می‌شد، تعداد قرآن خوان‌ها انگشت شمار بود، کسی سخن از دین و مباحث مذهبی نمی‌کرد، کسی کتب مذهبی نمی‌خواند، این موضوع چه در بین اهل سنت و چه شیعیان به همین شکل جریان داشت، کسی شیعه را نمی‌شناخت، در مناطق غیر شیعه‌نشین ما نمی‌توانستیم طبق فقه اهل بیت(ع) نماز بخوانیم و مهر بگذاریم

مکتب شیعه حتی در بین خود شیعه‌ها هم مظلوم و ناشناخته بود. بعضی‌ها حتی خجالت می‌کشیدند و یا می‌ترسیدند بگویند شیعه هستند. ولی موج انقلاب اسلامی و به همراه آن فرهنگ مذهب دوستی به ترکیه هم سرایت کرد، جوان‌ها به تدریج مساجد را پر کردند، به خواندن کتاب‌های مذهبی ـ دینی رو آوردند. این امر مختص به شیعه نبود، حتی می‌توانم بگویم در این موارد سنی‌های رادیکال پیش رو بودند. کتب دکتر شریعتی و شهید مطهری را فضلاء اهل سنت ترجمه و مطالعه می‌کردند. هم اکنون اکثر کتب شهید مطهری، دکتر شریعتی، علامه طباطبائی و دیگر بزرگان شیعه در دسترس مسلمانان ترکیه هست و این اسامی در آن منطقه برای مسلمانان نامی آشنا می‌باشد. فیلم‌های مذهبی شیعه فعالیت آشکاری در بازارهای ترکیه دارند، برخی کانال‌های تلویزیونی ترکیه برنامه‌های مذهبی و میزگردهای دینی پخش می‌کند و از این راه بیشترین بیننده را به خود اختصاص می‌دهند. همچنین در اماکن عمومی نیز می‌توان زنان محجبه فراوانی را مشاهده کرد.

بعد از انقلاب اسلامی، دیدگاه‌های فکری مختلفی شکل گرفته است. این نکته را در بین اهل سنت به وضوح می‌توان مشاهده کرد. برخی از گرایش مردم به دین، دیدگاه‌های خود را به جامعه ارایه و تبلیغ کرده‌اند. به عنوان نمونه می‌توان فرقه وهابیت، نورسی‌ها، فتح الله چی‌ها، سلیمانچی‌ها را نشان داد. نیز می‌توان از گرایش مردم به تصوف و طریقت‌های مختلف یاد کرد. در این میان مسیحیان هم بیکار ننشسته آشکارا به تبلیغ دیدگاهای خود پرداخته‌اند. به منازل مردم مراجعه کرده انجیل پخش می‌کنند. در میان شیعه هم جایگاه خوبی یافته و به عنوان صاحبان قوی‌ترین فکر و ایده در کشور طرح شده و علی‌رغم تبلیغات گروهای مختلف مخالف، تشیع به عنوان یک فکر با منطق قوی، روحیه صلح دوست و صاحب فرهنگ غنی مطرح شده است.

قدری چلیک: پس از انقلاب اسلامی، فضای فرهنگی و دینی ترکیه متأثر از فرهنگ انقلاب، کاملاً دینی بوده و در همه عرصه‌ها به ویژه در میان قشر جوان تأثیر انقلاب مشهود بوده است. در ترکیه پیش از انقلاب اسلامی جز شیعیان اصیل که در اقلیت به سر می‌بردند، تقریباً کسی از حقیقت تشیع اطلاعی نداشت، به گونه‌ای که سیمای مکتب اهل بیت(ع) در میان توهمات و افتراها مبهم و نامعلوم بود. پس از انقلاب اسلامی، جمع زیادی از مردم ترکیه مذهب تشیع را بعنوان یک مذهب اسلامی قبول کردند، از طرف دیگر، چون فضای فرهنگی و دینی مردم منشأ صوفیانه و عرفانی داشت، وهابیت جایگاهی پیدا نکرد و در کل عرفان اهل بیت(ع) روی فرهنگ مردم تأثیر بسزایی داشت. اکنون دیدگاه مردم درباره شیعه و انقلاب اسلامی از جایگاه بسیار خوبی برخوردار است. اگرچه اکثر مردم سنی مذهب هستند، ولی بیشتر آنها به مبانی انقلاب اسلامی علاقه‌مند بوده و روز به روز بر تعدادشان نیز افزوده می‌شود.

ـ جز چند مورد انتشارات محدود، مؤسسات آموزش دینی ترکیه اعم از مراکز شیعی، سنی، مسیحی، وهابی، در حال حاضر در چه وضعیتی قرار دارند؟

قدری چلیک: در ترکیه شیعیان، مؤسسات آموزش دینی ندارند، ولی در میان اهل سنت شاهد مؤسسات آموزش دینی فراوانی هستیم. تعداد انگشت شماری مراکز حفظ قرآن وجود دارد که در سطح ترکیه جایگاه بسیاری خوبی دارند. با اینکه دولت قبل از پانزده سالگی، آموزش قرآن را ممنوع کرده است، ولی هنوز هم در بسیاری از مراکز دینی، قرآن آموزش داده می‌شود. مسیحی‌ها و وهابیون از جایگاه ضعیفی در ترکیه برخوردارند. تنها یکی دو مرکز نشر کتاب دارند که آنها نیز به دلیل عدم خرید تولیدات فرهنگی‌شان از طرف مردم، اکثراً تولیدات خود را به صورت رایگان در اختیار مردم قرار می‌دهند. مسیحی‌ها فعالیت‌های وسیعی انجام می‌دهند، چنان‌که انجیل را به صورت رایگان پخش و برای جلب جوانان به کلیساها، کمک مالی می‌نمایند.

ـ چه پژوهش‌هایی را در عرصه فکری در فضای کنونی ترکیه پیشنهاد می‌کنید؟


استاد ترابی: از آنجا که در ترکیه اسلام به عنوان یک نظام حاکمیت ندارد، لذا پژوهش‌های مربوط به نظام‌های گوناگون اسلامی در اولویت قرار ندارد، در مقابل پژوهش‌هایی که به دفاع از اصل دین در برابر الحاد می‌پردازد، همچنین تحقیقاتی که به استحکام عقاید و آموزه‌های اسلام در برابر دیگر ادیان می‌انجامد و نیز قدرت پاسخ‌گویی اسلام به نیازهای متغیر بشری را نشان می‌دهد، در اولویت نخست قرار دارند. در پژوهش‌های کاربردی نیز باید به موضوعاتی که در زندگی فردی انسان‌ها قابل استفاده و بهره‌برداری باشد، اهتمام نشان داده شود.

قدری چلیک: در عرصه فکری ترکیه امروزین باید در بُعد سیاسی و اجتماعی اسلام پژوهش‌هایی انجام بگیرد. این عرصه کاملاً بکر و دست نخورده است. چرا که نظرات سیاسی اسلام که توسط سنی‌ها مطرح می‌شود، بسیار ناقص است و این برای افراد روشن‌فکر و تحصیل کرده قانع‌کننده نیست. بسیاری از روشن‌فکران دیدگاه‌های سیاسی اسلام را از نویسنده‌های ایرانی می‌آموزند. نظر سیاسی شیعه برای قشر فرهنگی بسیار جالب است و اگر مکتب اهل بیت(ع) از این جنبه به جامعه عرضه شود، بسیار مفید خواهد شد.

آقای موسی جمالی: در حال حاضر در مورد تفسیر، تاریخ و تصوف باید پژوهش بیشتری صورت گیرد. به اختلافات فکری شیعه و سنی باید پاسخ قانع کننده‌ای داده شود. به ویژه به مباحث تاریخی باید خوب پرداخته شود و در سایه‌ای بالا بردن آگاهی مردم، اختلافات بین افکار مختلف به حداقل رسانده شود. البته در دوره‌های مختلف، موضوعات مختلفی در جامعه مطرح می‌شود، لذا مناسب است همیشه جریان‌ها در نظر گرفته و تعقیب شود و به وقتش اقدامات لازم صورت بگیرد.

ـ نیازها و پرسش‌های فکری و چالش‌های مهم عقیدتی جامعه کنونی ترکیه چیست؟


استاد ترابی:
با توجه به این‌که جامعه ترکیه در دوره گذار فرهنگی ـ ‌به لحاظ اعمال سیاست‌های فرهنگی برای انطباق جامعه ترکیه با اروپا ـ قرار دارد؛ به نظر می‌رسد برخی از اولویت‌های پژوهشی موارد ذیل باشد:

1 ـ جایگاه دین در زندگی فردی و اجتماعی؛

2 ـ جامعیه اسلام و شمول آن بر تمام زندگی انسان؛

3 ـ نظام‌های اخلاقی، اقتصادی، سیاسی، تربیتی و … اسلام؛

4 ـ عقلانیت عقائد اسلام؛

ـ دفاع از عقائد و احکام اسلام در برابر شبهات روشنفکران غیردینی (مباحث خداشناسی، پیامبرشناسی، امام شناسی، حقوق زن، فلسفه حجاب و …)؛

6 ـ دفاع از عقائد اسلام در برابر مسیحیت؛

7 ـ اصول حاکم بر تعامل مسلمین با دیگر ادیان؛

8 ـ راه‌های تربیت صحیح فرزند در جامعه سکولار و محافظت از ایشان در برابر تهاجم فرهنگی غرب؛

9 ـ گفت‌وگوی ادیان و مذاهب.

قدری چلیک: برای معرفی مکتب اهل بیت باید در عرصه‌های نشر کتاب و فیلم‌های مذهبی اقدامات زیادی صورت گیرد، به ویژه فیلم‌های سیاسی و سریال‌های امامان معصوم (ع) که در ترکیه خیلی مورد استقبال قرار گرفته است. فیلم‌ها، کاست‌ها و موسیقی‌های ایرانی علاقه‌مندان فروانی دارد و تولیدات سمعی و بصری دینی، خیل وسیعی از مردم را زیاد جلب می‌کند؛ ولی در زمینه ترجمه آثار، کتاب‌هایی که نظرات سیاسی اسلام را بیان می‌کند باید بیشتر مورد توجه قرار گرفته و منتشر گردد.

آقای موسی جمالی: از جمله نیازهای فکری و عقیدتی جامعه ترکیه ارائه تفسیر صحیح از قرآن و ارائه نظریه منطقی از مسأله امامت و معصومیت امامان(ع) می‌باشد.

همچنین در اثر تبلیغات مسموم ارگان‌های مختلف، بسیاری از دین، گریزان شده و با وحشت بدان می‌نگرند، ‌باید زیبای‌های دین به آنها ارایه شود و اثبات گردد که دین و مذهب، مایه زیبایی، شیرینی‌، آرامش روان انسان است.

ـ راهکارهای حضور فکری مؤثر و پاسخ‌گویی به پرسش‌های فکری و عقیدتی را چه می‌دانید؟

قدری چلیک: یکی از مهم‌ترین این راه‌کارها تشکیل پایگاههای اینترنتی است. در ترکیه بسیاری از مردم برای یافتن پاسخ صحیح به سؤالات خود، دنبال پایگاههای اینترنتی مطمئن هستند. باید حداقل یک پایگاه علمی قوی تشکیل شود تا علاوه بر تغذیه فکری ـ دینی مردم به سؤالات مطرح شده پاسخ داده شود.

آقای موسی جمالی: در یکی از مؤثرترین راه‌کارها فعالیت‌های سمعی و بصری می‌باشد، دیگر جریان‌های فکری از این شیوه استفاده‌های شایانی می‌کنند، چرا که بسیاری از مردم فرصت مطالعه و تحقیق را ندارند، ولی همواره حوصله گوش کردن و تماشا نمودن را دارند. همچنین مخاطب اصلی فعالیت‌های سمعی بصری همه طبقات مردم است، بر خلاف آثار مکتوب.

در کنار این‌ها فعالیت‌های اینترنتی به شکل جذاب و همراه با اخلاق اسلامی و به دور از رنجیده کردن مخاطبین و در نهایت انتشار کتاب و مجلات در موضوعات مختلف از جمله راه‌کارهای مؤثر می‌باشد. از تبلیغات چهره به چهره در مساجد، به ویژه در ایام و مناسبت‌های مختلف نباید غافل بود.

ـ آسیب‌ها و آفات احتمالی اندیشه‌های دینی شیعی در جامعه ترکیه را بیان نمائید؟

استاد ترابی: به طور کلی آسیب‌های فکری و اجتماعی و چالش‌های عمده موجود در جامعه شیعه به شرح زیر است:

1 ـ‌عقب ماندگی فرهنگی و پایین بودن سطح فرهنگی، به گونه‌ای که تعداد قبولی جوانان شیعه در دانشگاه‌ها به شدت پایین بوده و افراد دارای تحصیلات عالی در میان ایشان کم و از نظر اجتماعی و اقتصادی نیز عمده جامعه شیعیان را کارگران و کشاورزان تشکیل می‌دهد.

2 ـ گسترش گرایش‌های ملی‌گرائی در بین شیعیان.

3 ـ شاخص دینی و علمی در میان آنها، که باعث انسجام در یکپارچگی جوامع شیعی شده و فقدان مراکز فعال آنان را در زمینه‌های فرهنگی هماهنگ و منسجم نماید.

4 ـ فقدان دانشمندان و متفکران علمی که بتوانند با حضور در مجامع فرهنگی و دانشگاه‌ها به نشر معارف اهل بیت(ع) کمک نمایند.

5 ـ فقدان سیاست واحد در برابر فشارهای دولت، به ویژه سازمان دیانت ترکیه، برای وابسته نمودن مراکز و روحانیون شیعه به سازمان دیانت.

6 ـ تهاجم به عقائد تشیع در سطح گسترده، که به نظر می‌رسد به عنوان یک سیاست توسط مراکز علمی و دانشگاهی ترکیه دنبال می‌شود و اغلب بی‌پاسخ می‌ماند.

قدری چلیک: در جامعه ترکیه اندیشه‌های دینی ـ شیعی از جنبه ‌افراطی آن آسیب‌پذیر است. بدین معنی که مردم آنجا در مقابل خرافات و افراط خیلی حساس بوده و در مقابل آن عکس‌العمل منفی نشان می‌دهد، باید از فرهنگ مستدل، مستند و منابع صحیح، استفاده و از ارائه احادیث ضعیف و احتمالات بعید خودداری گردد. سال‌ها است، دشمنان، شیعه را یک مکتب افراطی و خرافاتی معرفی کرده‌اند، حال در مقابله با آنها باید جنبة عقلانی شیعی را تقویت کرده و از طرح مطالب ضعیف و نحیف خوداری شود.

ـ ضمن بیان وضعیت کنونی علویان ترکیه، نحوه تعامل و ارتباط صحیح با آنها را چه می‌دانید؟

استاد ترابی: به نظر می‌رسد که مهم‌ترین مشکل جامعه علویان ترکیه که خود را شیعه جعفری اثنی عشری معرفی می‌نمایند، این است که هیچ منبع مکتوب که مورد استناد آنان از لحاظ عقیدتی و فکری باشد در میان ایشان، حتی در نزد نخبگان آنها وجود ندارد؛ آنچه که در حال حاضر به عنوان حافظ هویت فکری آنها مطرح است، عبارت از اشعاری به زبان ترکی است که توسط بزرگان ایشان در مدایح و مراثی اهل بیت(ع) و همچنین بیان دل دادگی و عشق به آن بزرگان سروده شده است؛ همچنین برخی سخنان قصار عرفانی که راجع به آداب سالک، مرید، اهل معرفت و حقیقت و مراتب مختلف عرفانی بیان شده است، می‌باشد.

لذا این جمعیت عظیم به جهت در اختیار نداشتن هیچ‌گونه منبع مکتوب مورد استناد، در موضع ضعف فرهنگی و فکری و در برابر سیل تهاجم افکار و اندیشه‌های گوناگون قرار دارد، سرمایه‌گذاری‌های فراوانی از سوی فرق و مذاهب گوناگون برای جذب این گروه به خود، در حال انجام است. از سوی دیگر نخبه‌گان و جوانان این جامعه، ضمن تلاش برای حفظ هویت خود، برای پرکردن این خلأ می‌کوشند، ولی به لحاظ عدم اطلاع از منابع فکری و علمی مکتب اهل بیت (ع)، به افکار و آموزه‌های انحرافی روی می‌آورند.

بنابراین پر کردن این خلأ به وسیله معارف غنی اهل بیت (ع)، ایجاد پل بین ایشان و منابع عقیدتی و فکری شیعه، آشنا نمودن نخبه‌گان ایشان با این منابع و تربیت دانشمندان آگاه، که آنها را با منابع تشیع آشنا نموده و معارف اهل بیت (ع) به صورت عقلانی و صحیح به ایشان عرضه کند، می‌تواند قدم مؤثری در زمینه حمایت فکری و فرهنگی از این ایتام آل محمد(ع) باشد.

قدری چلیک: علویان ترکیه اکنون وضعیت بسیار خوبی دارند، ولی به دلیل اینکه دولت سال‌های سال آنها را از لحاظ فکری اغفال کرده و ذهن آنها را نسبت به ایران و شیعه مشوش نموده است، باید تعامل و ارتباط صحیح با آنها برقرار گردد. علویان، آتاتورک را «علی» عصر حاضر می‌پندارند. معتقدند که آتاتورک آنها را از ظلم عثمانی‌ها نجات داده است. حتی برخی مبلغان شیعه نیز در ترکیه این ایده را تبلیغ می‌کنند که اگر آتاتورک نبود، عثمانی‌ها تشیع را از بین برده بودند. به این دلیل با علوی‌ها باید تعامل تنگاتنگی برقرار گردد، آنها را از جنبة سیاسی دور نگه داشت و تنها فرهنگ و عرفان ائمه (ع) را به آنها عرضه کرد، این امر از تأثیرِ فراوانِ سریال‌هایِ جمهوری اسلامی ایران کاملاً آشکار و هویدا است.

آقای موسی جمالی: علویان علاقه خاصی به اهل بیت(ع) دارند و چیزی را که فاقد اهل بیت(ع) باشد نمی‌پذیرند، در عین حال دسترسی به منابع اهل بیت(ع) نیز ندارند. بازی‌های زیادی در طول تاریخ بر روی آنها انجام گرفته و در حال حاضر هم در حال اجرا است، به هرکسی اعتماد ندارند. از آنجا که آنها معارف اهل بیت(ع) را دوست دارند، ولی فقط از افراد مورد اعتماد خودشان اخذ می‌کنند. لذا ضرورت دارد از روحانیون دین آنها حمایت‌های جدی صورت گیرد.

ـ نقش مثبت و یا منفی تصوف در جامعه کنونی ترکیه را بیان نمائید؟

قدری چلیک: تصوف در جامعه کنونی ترکیه نقش مثبتی دارد، و از جمله آثار این است که ‌وهابیان نتوانسته‌اند تاکنون جایگاه مورد قبولی در ترکیه بیابند، ولی ناگفته پیداست که تصوف آنها یک تصوف ایستا و کم‌محتوا است و ضرورت دارد از طریق ارائه آموزه‌های عرفانی اهل بیت(ع)، آن معارف را تقویت و تصحیح کرد.

آقای موسی جمالی: تصوف در ترکیه نقش مثبتی دارد. لذا این ویژ‌گی باعث ازدیاد علاقه‌مردم ترکیه به اهل بیت (ع) و معنویت گشته است. این مسأله یک نکته‌ای مثبت است که راه را جهت پذیرش معارف اهل بیت (ع) باز می‌کند.

ـ مسئولیت مرکز جهانی علوم اسلامی را در عرصه آموزش، تبلیغ و پژوهش‌های دینی کشور ترکیه چه می‌دانید؟

استاد ترابی: به نظر می‌رسد از آنچه که درباره وضعیت فرهنگی و نیازهای ایشان اشاره گردید، ابعاد و چارچوب مسؤولیت مرکز جهانی علوم اسلامی نیز معلوم می‌گردد، که محور اساسی این مسؤولیت، تربیت علما و دانشمندان وارسته و آگاه برای پاسخ به نیاز روزافزون جامعه ترکیه به معارف والای اهل بیت(ع) می‌باشد؛ اما تبیین راه‌کارهای ایفای این مسؤولیت، مجالی دیگر را می‌طلبد.

قدری چلیک: در عرصه آموزش، تبلیغ و پژوهش‌های دینی ترکیه مرکز جهانی علوم اسلامی مسئولیت بسیار سنگینی دارد. باید هرچه زودتر بخش ترکی استانبولی پایگاه اینترنتی مرکز جهانی راه‌اندازی شود. و پس از معرفی در ترکیه، سؤالات و شبهات دینی مردم را پاسخ‌گو باشد. اگر این سایت از لحاظ محتوا غنی‌سازی شده و به سؤالات و نیازهای مردم جواب‌های صحیح بدهد، به طور یقین در تبلیغ مکتب اسلامی و شیعی اهل بیت(ع) گام‌های بسیار بلندی برداشته خواهد شد. ضرورت دارد در این سایت از ارائة نظرات سست و ضعیف پرهیز شده، نظرات شخصی افراد کنار گذاشته شود و از تفرقه، مذهب‌گرایی و افراط‌گری اجتناب گردد. اگر این سایت به طور صحیح راه‌اندازی شود، به عقیده بنده، ‌در بین مردم تأثیر شگرفی خواهد گذاشت.

آقای موسی جمالی: اولاً مسؤولان محترم مرکز پس از تشخیص نیازهای پ‍ژوهشی و تبلیغی کشور ترکیه، با مشورت طلاب فاضل ترکیه این نیازها را به طلاب مبتدی و متوسط آموزش دهند؛ ثانیاً پس از فارغ‌التحصیلان آنها ارتباط خود را با آنها قطع نکند و پشتیبانی فکری و علمی از آنها صورت گیرد؛ بسیاری دوستان در مورد راندمان آموزش شاکی بوده و آن را پربار نمی‌دانند، افرادی که از مرکز فارغ‌التحصیل می‌شوند، جز افراد انگشت شماری از آنها محقق نیستند، افرادی که در مناطق سنی نشین و یا علوی نشین بتوانند پاسخ‌گو باشند بسیار کم هستند. لذا مرکز باید یک فکر اساسی برای این معضل بی‌اندیشد. دوستان در منطقه با سؤالات مختلفی روبه‌رو می‌شوند، لذا لازم است یک بخشی جهت پاسخ‌گویی سریع و دقیق به این سؤالات تأسیس گردد.


منبع: فصلنامه پژوهه

 

Copyright © 2009 The AhlulBayt World Assembly . All right reserved