• تاريخ: جمعه 23 دي 1390

درباره غسل و اهمیت آن توضیح دهید.


           
پرسش :   

درباره غسل و اهمیت آن توضیح دهید.

 جواب:

 «و إن كنتم جنباً فاطَّهَّروا»(1) «هنگامى كه جنب شديد، خود را بشوييد (غسل دهيد)».

«غسل» در لغت به معناى شستن چيزى براى از بين بردن چرك آن است و در اصطلاح فقه عبارت است از: «شستن تمام بدن، به قصد قربت و اطاعت از فرمان الهى». غسل دو نوع است: غسل واجب و غسل مستحبى.

 غسل‏هاى واجب عبارت است از: غسل جنابت، حيض، نفاس، استحاضه، مس ميت، غسل ميت و غسلى كه به واسطه نذر و قسم و مانند آن واجب مى‏شود.

تعداد غسل‏هاى مستحبى فراوان است كه در كتاب‏هاى مفصل از آنها نام برده شده است. در ميان غسل‏هاى واجب مهم‏ترين آنها غسل جنابت است. اصل غسل جنابت به تنهايى واجب نيست بلكه براى انجام برخى كارها (مانند نماز، مس قرآن و) به دستور شرع واجب شده است و انجام دادن اين گونه اعمال بدون غسل، گناه است بلكه در برخى موارد عمل باطل خواهد بود.

 غسل جنابت داراى دو فايده و فلسفه مهم است:

 1. طبق تحقيقات دانشمندان، در بدن انسان دو سلسله اعصاب نباتى وجود دارد كه تمام فعاليت‏هاى بدن را كنترل مى‏كند: اعصاب سمپاتيك و اعصاب پاراسمپاتيك. اين دو رشته اعصاب در سراسر بدن انسان گسترده است. وظيفه اعصاب سمپاتيك، تند كردن و وظيفه اعصاب پاراسمپاتيك، كند كردن فعاليت دستگاه‏هاى مختلف بدن است. گاهى جريان‏هايى در بدن رخ مى‏دهد كه اين تعادل را به هم مى‏زند از جمله آنها حالت ارگاسم (اوج لذت جنسى) است كه معمولا مقارن خروج منى صورت مى‏گيرد. از امورى كه مى‏تواند اعصاب سمپاتيك را به كار وا دارد و تعادل از دست رفته را تأمين كند، تماس آب با بدن است و از آنجا كه تأثير ارگاسم روى تمام اعضاى بدن به طور محسوس ديده مى‏شود، دستور داده شده كه بعد از آميزش جنسى يا خروج منى، تمام بدن با آب شسته شود.

 2. غسل جنابت يك دستور اسلامى براى پاك نگه داشتن بدن و رعايت بهداشت، در طول زندگى است. همواره عده‏اى از نظافت خود غافل مى‏شوند ولى اين حكم اسلامى آنان را وادار مى‏كند كه در فاصله‏هاى مختلف خود را شست و شو دهند و بدن را پاك نگه دارند. البته موارد ياد شده، تنها به عنوان حكمت و فلسفه غسل به شمار مى‏آيد و به هيچ وجه ملاك اصلى وجوب غسل نيست چه اينكه غسل يك واجب تعبدى است و نياز به قصد قربت دارد. از اين رو كسى كه تازه بدن خود را شسته ولى از او منى خارج شده است، باز بايد غسل را انجام دهد.(2) غسل را به دو صورت مى‏توان انجام داد: ترتيبى و ارتماسى. در غسل ترتيبى ابتدا سر و گردن، سپس نيمه راست و بعد از آن نيمه چپ بدن شسته مى‏شود.(3) در غسل ارتماسى بدن يكباره در آب قرار مى‏گيرد (مانند غسل در استخر). در هر دو روش، دست كشيدن لازم نيست بلكه همين اندازه كه به نيت غسل، آب به تمام نقاط بدن برسد، كافى است. تمام شرطهايى كه براى صحيح بودن وضو لازم است، در صحيح بودن غسل نيز شرط است ولى در چند چيز با وضو تفاوت دارد:

 1. در غسل موالات شرط نيست.

 2. در غسل شستن از بالا به پايين لازم نيست.(4)

3. در غسل بايد آب به پوست بدن برسد ولى در وضو اگر پوست صورت از لاى موها پيدا نباشد، لازم نيست. كيفيت انجام دادن غسل براى انواع واجب و مستحب آن، به يك شكل است و هيچ تفاوتى با هم ندارد. 

  ....................................................................................................................................  

 (1) مائده (5)، آيه 6.

 (2) تفسير نمونه، ج 4، ص 294.  

(3) بايد دانست كه برخى مراجع در ترتيب شستن اعضا احتياط واجب دارند.   (4) البته برخى مراجع) آيت‏الله بهجت (شستن از بالا به پايين را احتياط واجب مى‏دانند.

  منبع: رساله دانشجویی؛سید مجتبی حسینی؛نهادنمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها      

كد:131/1
Copyright © 2009 The AhlulBayt World Assembly . All right reserved