• تاريخ: يکشنبه 9 خرداد 1389

مصحف فاطمه (س)


           

 يك. چيستي مصحف‏

   


كلمه «مُصْحَف»، اكنون بيشتر به معني «قرآن» به كار مي ‏رود؛ اما در لغت به معني مجموعه برگه ‏هايي است كه ميان دو جلد، جمع آوري شده است و امروزه «كتاب» خوانده مي ‏شود.سيد محمدرضا حسيني جلالي، تدوين السنة الشريفه، ص 76. بنابرين، منظور از «مصحف فاطمه» كتاب آن حضرت است كه در بعضي از رويات اهل سنت نيز به آن اشاره شده است. راوياني چون «ابي ابنكعب» وجود كتابي نزد حضرت فاطمه ‏عليها السلام را تاييد كرده است.اسعد عبود، صحيفة الزهراعليها السلام، صص 56 - 58.بدين ترتيب سخن كساني مانند يجي در مواقف و جرجاني در شرح مواقف و ابو زهره در كتاب امام صادق ‏عليه السلام - كه مدعي اند، شيعه به قرآني منسوب به فاطمه‏ عليها السلام كه غير از قرآن رايج ميان مسلمانان است، اعتقاد دارد نادرست است و در عدم رجوع به رويات شيعه و نيز عدم دقّت در معني مصحف ريشه دارد.هاشم معروف الحسني، سيرة الائمة الاثني عشر، ج 1، ص 98,99

   

درباره ماهيت ين مصحف در منابع شيعي، رويات فراوان وجود دارد. در ين احاديث، محتوا، حجم، زمان و كيفيت نگارش مصحف بيان شده است. البته در نگاه ابتدايي، اختلافاتي ميان اين روايات ديده مي ‏شود؛ ولي با اندكي دقت، قابل توجيه است.مجلسي، محمدباقر، بحارالانوار، (تهران: دارالكتب الاسلاميه)، ج 26، ص 38 - 48. بعضي از روايات، مطالب آن را غير از مطالب قرآن دانسته‏ اند.
همان، ص 38 و 39.

   

بر اساس شماري از احاديث در اين كتاب، مطالبي چون وصيت حضرت زهرا عليها السلام‏همان، ص 43.، مصيبت‏هاي فرزندان آن حضرت در طول زمان‏همان، ص 41.، پيشگويي حوادث آينده‏همان، ص 44. و تمام پادشاهاني كه بر زمين حكم خواهند راندسيدمحمدرضا حسيني جلالي، تدوين السنة الشريفه، ص 77، نوشته شده است.

 
دسته‏ اي از رويات نيز از اشتمال اين مصحف، بر تمام احكام حلال و حرام، سخن به ميان آورده است‏بحارالانوار، ص 37.. بر اساس بعضي از احاديث، امام صادق ‏عليه السلام حوادث تاريخ‏ي چون ظهور زنديقان را پيشگويي و گفتارش را به مصحف فاطمه، مستند كرده است.بحارالانوار، ص 44.
اين رويات با هم ناسازگار نيست؛ زيرا ممكن است همه مطالب ياد شده در آن مصحف، وجود داشته و هر روايت بخشي از محتوي آن را بيان كرده باشد.

    

دو. كيفيت نگارش مصحف‏

   
مهم‏ترين مطلب درباره اين مصحف، زمان و كيفيت نگارش آن و مسئله ارتباط حضرت زهراعليها السلام با جبرئيل و ديگر فرشتگان الهي است. در چند روايت، آمده است: پيامبر اكرم ‏صلي الله عليه وآله مطالب را املا مي ‏كرد و امام علي ‏عليه السلام مى ‏نوشت.همان، ص 41 و 42 و 49.

 

درباره سبب انتساب مصحف به فاطمه‏ عليها السلام، مى‏ توان گفت: آن كتاب نزد آن حضرت نگه‏داري مى ‏شد و يا او واسطه رسيدن بعضي از مطالب، به دست امام على‏ عليه السلام بوده است.
در بعضي از روايات، مصحف، ره ‏آورد املا و وحي مستقيم خداوند بر حضرت زهرا عليها السلام دانسته شده است‏همان، ص 39.. بر اساس رويات ديگر، بعد از وفات پيامبر اكرم ‏صلي الله عليه و آله، خداوند فرشته‏ اي را نزد آن حضرت مى ‏فرستاد تا در غم پدر، دلداري اش دهد و وي را از مكان و جايگاه رسول خدا در بهشت آگاه سازد و با او درباره مطالب مختلف به گفت ‏و گو بنشيند. حضرت فاطمه ‏عليها السلام سخنان آن فرشته را به امام على‏ عليه السلام منتقل مى‏ كرد و آن حضرت آنها را به نگارش در مى‏ آورد.همان، ص 44 و 48. روايتي اين فرشته را جبرئيل ‏عليه السلام معرفي كرده است.همان، ص 42.

 


ميان اين احاديث نيز ناسازگاري وجود ندارد؛ زيرا مى‏ توان گفت خداوند به وسيله فرشته ا‏ي از فرشتگان خود (جبرئيل)، با آن حضرت سخن گفته است و فاطمه زهراعليها السلام بخشي از اين كتاب را به مطالب دريافتي از پدر بزرگوار خود و بخشي ديگر را به مطالب جبرئيل اختصاص داده بود.

 

سه. امكان نزول جبرئيل‏


اشكال ديگر رويات دسته اخير، قطع وحي پس از رسول اكرم است. به عبارت ديگر مسلمانان معتقدند آن حضرت، خاتم پيامبران است و بعد از وفات ايشان، ارتباط ميان زمين و آسمان قطع و وحي منقطع گشته است. حال چگونه فرشته بر حضرت زهرا عليها السلام نازل شده و با آن بزرگوار گفت و گو كرده است؟


در پاسخ بدين اشكال، گفتني است: طبق آيات قرآن، نزول فرشته الهي و ارتباط خداوند با غير پيامبران، از طريق فرشتگان و وحي امكان‏پذير است؛ چنان كه آيات بسياري از ارتباط فرشته با حضرت مريم سخن مى ‏گويدآل عمران (3)، يات 42 و 43 و 45. و خداوند ارتباط خود با مادر حضرت موسي را وحي مى‏ خواند.قصص (28)، يه 7. وقتي امكان اين ارتباط با زناني چون مادر حضرت موسي و حضرت مريم پذيرفته شد، امكان و وقوع آن درباره حضرت فاطمه زهرا عليها السلام - كه از سوي پيامبر اكرم سرور همه زنان در همه زمان‏ها معرفي شده است به طريق اولي پذيرفتني مى‏ نمايد. منظور از انقطاع وحي و قطع ارتباط زمين و آسمان بعد از پيامبر اكرم ‏صلي الله عليه وآله، قطع ارتباط ميان خداوند و فردي به عنوان پيامبر و مأمور ابلاغ است؛ نه عدم امكان ارتباط زمينيان با خداوند و فرشتگان. بر اساس روايات شيعه، نوعي ارتباط ميان امامان معصوم و خداوند وجود دارد.بحارالانوار، ج 26، ص 66 و 97. در روايات اهل سنت نيز بعضي از افراد «مُحَدَّث» معرفي شده‏ اند؛ يعني، كساني كه با فرشتگان الهي نوعي ارتباط دارند و از آنها حديث دريافت مى ‏كنند.اعيان الشيعه، ج 1، ص 314 و 315.

 

چهار. مصحف نزد چه كسي است؟


براساس رويات شيعه، اين مصحف در زمان‏ هاي مختلف، نزد امامان معصوم بوده است و از امامي به امام ديگر رسيده و جز آن بزرگان، كسي بدان دسترسي نداشته است. آنان با استفاده از آن، حوادثي را پيشگويي و احكامي را بيان كرده ‏اند.بحارالانوار، ص 48 - 38.


در پايان گفتني است: كتاب ‏هايي كه اخيراً با عنوان صحيفة الزهرا منتشر شده،مانند: اسعد عبود، صحيفة الزهراعليها السلام ؛ جواد قيومي اصفهاني، صحيفة الزهراعليها السلام. با مصحف فاطمه تفاوت دارد؛ زيرا در اين كتاب‏ها عمدتاً دعاهاي منسوب به آن حضرت ‏عليها السلام به چشم مي ‏خورد؛ نه آنچه در رويات درباره مصحف فاطمه بيان شده است.

   

---------------------

   

منبع:www.porseman.org

   
Copyright © 2009 The AhlulBayt World Assembly. All right reserved.