درحال بارگزاري
  • تاريخ: يکشنبه 1 مرداد 1391

سوال و جواب پيرامون روزه از محضر آيت الله العظمي صافي


           

 

 

 

 

س1: چـه تـوصيه اي اخـلاقي بـراي روزه داران و مـقـلّـدين مي فرماييد.

 

ج: خطبه رسول اكرم صلّي الله عليه و آله كه بمناسبت فرا رسيدن ماه مبارك ايراد فرمودند با دقّت ملاحظه شود و در آداب روزه در ماه مبارك رواياتي و تذكراتي در مفاتيح الجنان ذكر شده ملاحظه نمايند.

 

خداوند همه مؤمنين را موفّق به انجام روزه و نماز و ساير وظايف شرعي به صورتي كه مرضيّ خداوند متعال باشد بفرمايد.

 

* شرائط قبولي روزه

 

س2: شرايط قبولي يك روزه را بيان نماييد.

 

ج: يكي از شرائط مهم قبولي روزه ترك محرّمات است.

 

نـيّـت

 

ابتدا و انتهاي زمان روزه‌داري

 

س3: در آستانۀ ماه شريف و مبارك رمضان و با توجه به توسعۀ شهرها و عدم امكان تشخيص دقيق لحظه طلوع فجر خواهشمند است نظر شريف خود را در مورد زمان امساك براي روزه و اقامۀ نماز صبح اعلام فرمائيد.

 

ج: از هنگامي كه شخص يقين به طلوع فجر صادق كند، امساك واجب است و مي تواند نماز صبح را بخواند و تعيين طلوع با ساعت و دقيقه بطوريكه شرعاً امساك واجب و نيز وقت نماز صبح باشد، ممكن نيست و احتياط اين است كه در روزه امساك را قدري قبل از يقين بطلوع فجر شروع كند.

 

س4: وقت نماز مغرب و هنگام افطار روزه آيا مغرب است يا غروب آفتاب؟

 

ج: وقت نماز مغرب و افطار، مغرب شرعي است و منظور از مغرب شرعي وقتي است كه سرخي طرف مشرق از بالاي سر بگذرد.

 

س5: آيا به مجرّد اينكه اذان مغرب شروع شد، روزه دار مي‌تواند افطار كند و يا بايد كمي صبر كند؟

 

ج: موقعي مي‌تواند افطار كند كه يقين كند مغرب شده است.

 

س6: اگر در يك كشور براي افطار روزه اذان يك شهر بزرگ آن كشور را در تلويزيون پخش كنند، آيا براى همه كسانى كه در حال شنيدن اذان هستند جايز است افطار نمايند؟

 

ج: هر كسى بايد بر طبق مغرب افق شهر خود افطار كند.

 

س7: اگر هنگام غروب در مسجد الحرام و مسجد النبي صلّي الله عليه و آله حضور يابند به لحاظ اين كه اهل سنّت بلافاصله پس از اذان افطار مي كنند، آيا زائران ايراني مي توانند همراه آنان افطار كنند يا نه؟

 

و آيا افطار كردن بر اساس تقيه اين مورد را نيز شامل مي شود يا نه؟

 

ج: در فرض مذكور كه تقيه اي براي حضور در هنگام غروب در مسجدين شريفين نيست نبايد شخص صائم در اين وقت مشرّف به مسجدين شود.

 

بلي، اگر بطور غير عمدي در آنجا اتفاقاً حضور يابد و ترك افطار موجب فتنه و خلاف تقيه باشد بايد تقيّهً افطار كند ولي در صورت اولي اگر حضور يافت و ملجأ بافطار شد بايد علاوه بر قضاء روزه، كفّاره هم بدهد و در صورت دوم فقط قضاء واجب است.

 

* اعتبار تعيين روزه هر روز ماه رمضان

 

س8: آيا در نيّت روزۀ ماه رمضان بايد معيّن كنيم كه روز چندم ماه رمضان را روزه مي گيريم و اگر مثلاً نيّت روزه روز اول ماه مبارك رمضان كرديم بعد روشن شد روز دوّم بوده است روزه چه حكمي دارد؟

 

ج: لازم نيست روزۀ هر روز را بخصوصه نيّت كند، همين اندازه كه بداند روزه ماه رمضان را مي گيرد، كافي است.

 

* فراموش كردن نيّت روزه در ماه رمضان

 

س9: اگر در ماه رمضان قبل از طلوع فجر نيّت را فراموش كرد، چه كند؟

 

ج: اگر قبل از ظهر يادش آمد نيّت كند و اگر بعد از ظهر يادش بيايد روزه باطل است ولي بايد آن روز را امساك كند و بعد هم قضاي آن را بگيرد.

 

* اگر روزه دار بعد از نماز صبح بيدار شود

 

س10: لطفاً بفرماييد اگر شخصي قصد روزه گرفتن دارد ولي سحر جهت خوردن سحري بيدار نشود و فقط براي نماز بيدار و پس از آن بخوابد، آيا روزه گرفتن به اين شكل كه فرد سحر را بيدار نشود، اشكال دارد و آيا روزه اش صحيح است؟

 

ج: همين قدر كه قصد روزه داشته باشد كافي است و خوردن سحري لازم نيست.

 

س11: اگر كسى در ماه مبارك رمضان، از خواب بيدار شود و بعد متوجه بشود كه از وقت اذان گذشته است آيا روزه اين فرد صحيح است؟

 

ج: بلى، صحيح است.

 

* روزه داري بدون نيّت

 

س12: اگر كسي قبل از طلوع فجر، عمداً قصد روزه نكند، ولي در روز هيچ يك از مفطرات روزه را مرتكب نشود، آيا قضا و كفّاره بر او واجب است؟

 

ج: در فرض سؤال آن روز قضا دارد ولي كفاره ندارد.

 

* فراموش كردن نيّت روزه تا مغرب

 

س13: اگر در ماه مبارك رمضان نيّت روزه را فراموش كند و نزديك مغرب نيّت كند روزه اش صحيح است يا خير؟
ج: بايد روزه آن روز را قضا كند.

 

* روزه يوم الشك

 

س14: اگر يوم الشك بين آخر شعبان و اول رمضان را به نيّت شعبان روزه گرفت، سپس نيّت افطار كرد و قبل از ظهر يا قبل از افطار معلوم شد كه رمضان بوده، در اين صورت اگر نيّت رمضان كند روزه اش صحيح است؟ وظيفه چيست؟

 

ج: در فرض سؤال نيّت روزۀ رمضان كند و روزه صحيح است.

 

س15: اگر كسي يوم الشك را روزه نگيرد و بعد از ظهر معلوم شود ماه رمضان است و عمداً امساك نكند حكم او چيست؟

 

ج: در فرض سؤال اگر امساك نكند معصيّت كرده ولي كفّاره ندارد و قضاء كافي است.

 

س16: اگر كسي عقيده پيدا كرد روز اوّل ماه مبارك رمضان است از همين رو، نيّت روزه كرده امّا در وسط روز، متوجّه شد آن روز، روز اول ماه مبارك نيست بلكه فرداي آن روز، روز اول رمضان است آيا مي تواند نيّتش را به روزه اي ديگر تبديل كند يا خير؟

 

ج: بلي مي تواند.

 

* ريا- عدم قصد روزه – قصد افطار بدون مفطر

 

س17: اگر در ماه رمضان، انسان عملي را كه روزه را باطل مي كند بجا نياورد ولي نيّت روزه نكند ، يا رياء كند و يا قصد كند كه روزه نباشد ، يا قصد كند كاري كه روزه را باطل مي كند انجام دهد، آيا علاوه بر قضا كفّاره نيز واجب است يا فقط قضا واجب است؟

 

ج: در فرض سؤال فقط قضاء كافي است و كفّاره ندارد.

 

* گرفتن روزه مستحبي ، استيجاري با داشتن روزه قضا و كفّاره روزه

 

س18: اگر كسي روزه قضا داشته باشد آيا مي تواند روزه مستحبي را هم بگيرد؟

 

ج: كسي كه روزه قضا دارد نمي تواند روزه مستحبي بگيرد.

 

س19: آيا كسي كه روزه كفّاره عمدي به ذمّه اش مي باشد، مي تواند روزه مستحبي يا استيجاري بگيرد؟

 

ج: گرفتن روزه استيجاري در مفروض سؤال با سعه وقت مانعي ندارد ولي روزه مستحبي صحيح نيست.

 

* نيّت روزه براي كسي كه قصد دارد فردا سفر كند

 

س20: در ماه رمضان شخصى كه از شب نيّت دارد كه فردا قبل از ظهر مسافرت كند، آيا واجب است كه از طلوع فجر تا وقتى كه بحد ترخّص برسد روزه باشد ونيّت روزه كند؟و يا اينكه وظيفه اش فقط مجرد امساك از مفطرات است و قصد روزه نبايد بكند؟

 

ج: بلى، بايد نيّت روزه كند.

 

* كودكان و نوجوانان و روزه داري

 

س21: سن بلوغ زن 9 نه سال در رساله ذكر شده است و تكليف بر او واجب است در حاليكه دختر اين قدر كوچك است كه اگر روزه بگيرد مريض مي شود بلكه نمي تواند روزه بگيرد و علامت بلوغ ديگر هم ندارد، تكليف ايشان چيست؟

 

ج: سن تكليف دختران نه سال كامل قمري است و در عين حال قدرت شرط تكليف است، آنچه قدرت انجامش را دارد بايد انجام دهد و آنچه قدرتش را ندارد تكليف ساقط است، مثلاً اگر قدرت گرفتن روزه ندارد نبايد روزه بگيرد و هر وقت قدرت يافت قضا آن را بجا آورد ولي نماز و حجاب و امثال اينها را كه قدرت دارد بايد انجام دهد.

 

س22: براي دختر بچه ها درسن 9 سالگي روزه گرفتن مشقت دارد آيا مي‌توانند بخاطر ضعف و ناتواني روزه نگيرند؟ آيا تكليف آنان چيست؟

 

ج: در فرض سؤال اگر مشقت به عسر و حرج يا خوف عرفي مرض باشد مي‌توانند افطارنمايند و بعد از زوال عذر قضاء‌آن را بجا آورند.

 

س23: در شرع مقدّس اسلام كه دختر در 9 سالگي بالغ مي شود اگر روزه گرفتن برايش مشكل داشته باشد و افطار كند بعد، قضا لازم است يا خير؟

 

 

ج: در فرض سؤال چنانچه قدرت و توانائي روزه گرفتن نداشته باشد يعني در اثر گرفتن روزه ضعف غير قابل تحمّل براي او پيش بيايد يا مريض شود و اين حالت تا ماه رمضان سال بعد ادامه داشته باشد قضاء ندارد و فقط براي هر روز يك مدّ طعام (گندم يا جو) بايد به فقير غير سيّد بعنوان كفّاره بدهد و دادن پول كافي نيست.

 

س24: دخترى در سن 9 سالگى از روى نادانى روزه خود را در ماه رمضان افطار مى نمايد آيا كفّاره تعلق مى گيرد؟

 

ج: در فرض سؤال چنانچه 9 سال قمرى را تمام كرده و توانايى روزه گرفتن را دارد و با اينكه مى داند روزه خوردن براى او حرام شده است، روزه را مى خورد كفّاره دارد هرچند نداند كه روزه خوردن علاوه بر حرمت كفّاره هم دارد.

 

س25: اگر به گمان اين كه بلوغ پسر، پانزده سال شمسي است ماه رمضان را روزه نگرفت و بعداً معلوم شد كه قبل از رمضان پانزده سال قمري اش تمام بوده، حكم قضا و كفّارۀ او چيست؟

 

ج: در مورد سؤال بايد روزه هائي كه نگرفته قضا كند و امّا نسبت به كفّاره چنانچه جـاهل مـقصّر بـوده يعني قبل از ماه رمضان و يا در ايّام رمضان احتمال مي داده كه شايد سال قمري ملاك تكليف باشد و سؤال نكرده و روزه را خورده كفّاره عمد هم دارد و اگر احتمال نمي داده كفّاره ندارد.

 

س26: خيلي اتّفاق مي افتد كه جوانهاي مكلّّف به روزه، در دوران اولين سنّ بلوغ (15 سالگي در پسر و 9 سالگي در دختر) ‌روزه را يا به خاطر كوتاهي فكر و يا به اجبار والدين، ترك مي كنند آيا بر آنها فقط قضا لازم است يا كفّاره هم واجب است؟

 

ج: در مورد سؤال اگر متمكّن از روزه گرفتن بوده اند و عالم به حكم هم بوده اند و يا جاهل مقصّر بوده اند بنحوي كه در جواب قبل گفته شد قضا و كفاره هم دارد و الّا فقط قضا دارد.

 

س27: بنده شش سال است كه به سن تكليف رسيده ام يعنى 6 ماه رمضان بر من گذشته كه مى بايست روزه مى گرفتم، چهار سال اخير را روزه گرفته ام تماماً، 2 سال ابتدائى را نمى دانستم كه به تكليف رسيده ام، بعدها فهميدم كه قبل از 15 سالگى مكلّف بوده ام از اينرو بعضى از روزهاى اين دو ماه مبارك رمضان را روزه گرفته و بعضى ديگر را كه حدوداً از هر دو ماه مبارك 30 روز مى شود روزه نگرفته ام تكليف بنده در برابر قضاى اين روزه ها چيست؟

 

ج: در فرض سؤال روزه هاى فوت شده را قضا نمائيد، و براى هر كدام يك مدّ طعام كفّاره بدهيد و اگر التفات بوجوب صوم نداشته ايد و غافل از سؤال كردن بوده ايد كفّاره عمد واجب نيست.

 

س28: نمى دانم چند ساله بودم شك دارم حدود 14 الى 15 سالگى نماز نخوانده ام عمداً و روزه خوارى هم كرده ام بفرمائيد چه حكمى دارد وظيفه من در قبال اين اعمال انجام نشده چيست؟

 

ج: هر مقدار از نماز و روزه خود را كه يقين داريد در حال بلوغ ترك كرده ايد بايد قضا نمائيد و براى تأخير قضاى روزه كفّاره غير عمد بايد بدهيد و چنانچه افطار روزه بدون عذر و عمدى بوده بايد براى هر روز كفّاره عمد هم بدهيد.

 

چيزهايي كه روزه را باطل مي كند

 

س29: آيا انجام دادن مبطلات نماز و روزه حرام است و ترك كردن آنها واجب است؟

 

ج: بلى انجام دادن مبطلات نماز و روزه حرام است و ترك آنها واجب است.

 

خوردن وآشاميدن

 

* خوردن و آشاميدن سهوي

 

س30: اگر كسي روزه مستحبّي بگيرد و فراموش كند كه روزه است و چيزي بخورد و يا بياشامد، آيا روزه اش باطل مي‌شود؟

 

ج: خوردن و آشاميدن سهوي مبطل روزه نيست؛ چه روزه واجب باشد چه مستحب.

 

* خون و عفونت دندان

 

س31: موقعي كه روزه مي گيرم از دهانم خون مي آيد و هر چه آب دهان را بيرون مي ريزم غلظت خون بيشتر مي شود و گاهي سر كلاس و يا در خانه و يا حتي در نماز نمي توان بيرون رفت، لطفاً بفرماييد چه كنم؟

 

ج: در فرض سؤال، چون احتمال مي رود زياد شدن خون در موقع بيرون ريختن آب دهان، در اثر فشار به لثه باشد چنانچه احتمال بدهيد كه اگر آب دهان را بيرون نريزيد خون نيايد، بيرون نريزيد و روزه و نماز صحيح است.

 

س32: بلعيدن خون دندان در ماه مبارك رمضان و در حاليكه عمدي است و شخص روزه دار جاهل به مسئله شرعي است روزه ايشان چه حكمي دارد؟

 

ج: در فرض سؤال شخص مذكور بايد قضاء روزه را بگيرد و اگر جاهل قاصر بوده كفّاره ندارد.

 

س33: لثه دهان دچار عفونت شده است كه گاه گاهي لخته اي چرك از آن خارج مي شود كه مقداري شايد در حدود نصف يك نخود مي باشد. آيا فرو بردن اين لخته به طور ارادي يا غير ارادي باعث ابطال روزه خواهد شد؟

 

ج: در فرض سؤال اگر بدون عمد و اختيار داخل حلق شود مبطل روزه نيست و اگر عمدي باشد مبطل است.

 

* خوردن خلط سر و سينه

 

س34: آيا اگر انسان آب بيني را بالا بكشد و مقداري از آن وارد حلق شود، روزه باطل است؟

 

ج: اگر آب بيني بفضاي دهان نيايد موجب بطلان روزه نمي‌شود.

 

س35: آيا چرك گلو باعث ابطال روزه مى شود؟

 

ج: چرك گلو روزه را باطل نمى كند مگر بفضاى دهن بيايد و سپس عمداً به حلق داخل شود كه در اين صورت مبطل است.

 

س36: من مي دانستم كه قورت دادن خلط سينه روزه را باطل مي كند امّا بعضي اوقات امكان بيرون انداختن آن نبود مثلاً در كلاس درس بودم و گاهي آنقدر با آب دهانم قاطي مي شد كه من آن را همين طوري قورت مي دادم ولي استهلاك نمي شد.

 

آيا روزه هايي را كه اينطوري گرفتم صحيح است يا نه؟ تكليف بنده چيست؟ آيا بايد كفّاره بدهم يا روزه ها را قضا كنم؟

 

ج: فرو بردن اخلاط سينه پس از ورود به فضاي دهان بنا بر احتياط واجب مبطل روزه است شما مي توانيد با رعايت الاعلم فالاعلم به مجتهدي رجوع كنيد كه آنرا مبطل روزه نداند و اعمال سابقه نيز به نظر او محكوم به صحّت مي شوند.

 

* خوردن در بين اذان صبح

 

س37: اگر انسان مريضي كه دكتر داروئي را براي او تجويز كند، و در ماه رمضان بايد اين دارو را قبل از اذان صبح استفاده كند، فراموش مي كند و موقعي يادش مي آيد كه حدود وسط هاي اذان است و اين دارو را استفاده مي كند، آيا روزه اين شخص صحيح است يا نه؟ (حكم را در صورت عمد نيز بيان فرمائيد).

 

ج: اگر يقين نداشته باشد كه صبح شده استفاده از دارو ضرري به روزه ندارد.

 

* تزريق آمپول، سرم و واكسن

 

س38: آيا شخص روزه دار در ماه مبارك رمضان، مى تواند سرم يا آمپول، تزريق كند؟

 

ج: احتياط مستحب آن است كه از استعمال آمپول و سرم خوددارى كند و اگر لازم شد و تزريق كرد روزه اش باطل نمي‌شود.

 

س39: زدن آمپول مقوّى يا پنى سيلين براى روزه دار جايز است يا خير؟

 

ج: اشكال ندارد و فرقى بين اقسام آمپول‌ها نيست، ولى احتياط مستحب در ترك است.

 

س40: خواهشمند است حكم تزريق واكسن هپاتيت B را در زمان روزه داري مرقوم فرمائيد.

 

ج: تزريق واكسن در ماه رمضان مبطل روزه نيست.

 

س41: استفاده از آمپول بعوض ترياك چه صورتي دارد و آيا مبطل روزه هست؟

 

ج: اگر ضرر معتد به دارد جائز نيست ولي مبطل روزه نيست.

 

س42: شخص روزه دار بخاطر درد شديد- قرص- خورده است و توجهي به اينكه بايد آمپول مسكن بزند نداشته است، آيا فقط قضاي تنها كافي است؟

 

ج: قضا كافي است.

 

* قطره بيني

 

س43: حكم استفاده از قطرۀ بيني جهت باز كردن مجاري تنفسي و درمان كه در بعضي موارد يقيناً وارد حلق مي گردد چگونه است؟

 

ج: اگر وارد حلق شود مبطل روزه است.

 

* جويدن آدامس در حال روزه

 

س44: جويدن آدامس در حال روزه چه حكمي دارد ؟

 

ج: چنانچه هيچ طعمي نداشته باشد كه به حلق برود روزه صحيح است لكن اين عمل براي روزه دار پسنديده نيست و تظاهر به آن از بعضي جهات اشكال دارد.

 

* غذاي لاي دندان در حال روزه

 

س45: اگر شخصى در كلاس درس بوده ناگهان متوجه گرديد كه لاى دندان غذائى است و خود را مقدارى كنترل نموده به اين اميد كه در پايان درس آن را بيرون ريزد، ولى احتمال قوى مى دهد كه در كلاس درس همراه با آب وارد حلق شده باشد، آيا روزه باطل مى شود يا اين شخص معذور مى باشد؟

 

ج: در فرض سؤال مجرّد وجود غذا در لاى دندان ويا در داخل آب دهن تا پائين نرود، مبطل روزه نيست، البته بايد شخص مذكور به هر نحوى، از رفتن غذا به معده ممانعت نمايد و احتمال پائين رفتن غذا موجب بطلان روزه نيست.

 

س46: اگر شخصي در ماه مبارك رمضان در بين روز متوجه شود كه غذا لاي دندانش است و مدتي بعد متوجه شود كه غذا ديگر لاي دندانش نيست آيا روزه اش باطل است؟ ب) و يا شخصي در بين نماز متوجه شود كه چيزي در دهانش است ( اعم از خوراكي يا غير خوراكي ) و هرچه سعي مي كند نمي تواند آن را نگه دارد و از حلق پائين مي رود. روزه و نماز اين شخص چه حكمي دارد؟

 

ج: در مورد شخص اوّل اگر آنچه را كه لاي دندان بوده فرو نبرده روزه صحيح است و شخص دوّم اگر بيرون آوردن آن ممكن نبوده و بي اختيار فرو رفته نماز و روزه اش صحيح است.

 

* مسواك زدن در حال روزه

 

س47: مسواك كردن در روز ماه رمضان براي روزه آيا مبطل روزه هست يا خير؟ كيفيت را لطفاً توضيح فرماييد.
ج: اگر آب كه از خمير دندان توليد شده يا آب خارجي وارد حلق نشود و آن را بيرون بريزد اشكال ندارد.

 

*آندوسكپي

 

س48: آندوسكپى دستگاهى است كه داخل مى شود و عكس بردارى مى كنند، بدون اينكه چيزى داخل معده شود، آيا اين عمل روزه را باطل مى كند يا نه؟

 

ج: بنابر احتياط براى روزه اشكال دارد.

 

* خوردن آب دهان غير خود

 

س49: اگر در ماه رمضان مرد و زن زبان خود را در دهان همديگر بگذارند و بمكند ، آيا روزه آن ها باطل است؟

 

ج: محلّ اشكال است چون آب دهان هر يك نسبت به ديگري رطوبت خارج از دهان محسوب مي شود.

 

* تركردن لب با زبان در حال روزه

 

س50: آيا تر كردن لب توسط زبان روزه را باطل مي كند؟

 

ج: امر مذكور روزه را باطل نمي كنند.

 

* تذكّر دادن به كسي كه سهوا افطار مي كند لازم است

 

س51: اگر كسي فرد روزه دار را در حين خوردن يا آشاميدن سهوي مشاهده كند، آيا فرد مشاهده كننده موظّف به تذكّر دادن است يا خير؟

 

ج: لازم نيست.

 

جماع

 

س52: آيا در ماه رمضان در شب مي شود با زن خود نزديكي كرد يا نه؟

 

ج: در شب مانع ندارد ولي بايد قبل از اذان صبح غسل كند.

 

س53: اگر روزه دار عمداً با همسر خود جماع كند در ماه رمضان،‌ با رضايت همسر خود، آيا فقط قضا دارد يا كفّاره هم دارد؟ جمع يا واحده؟ ‌و آيا روزۀآن روز را بايد امساك كند و اگر وظيفه امساك است و امساك نكند تكليف چيست؟

 

ج: در فرض سؤال قضاء و كفّاره دارد و يك كفّاره كافي است و بر همسر او هم اگر روزه بوده قضاء و كفّاره واجب است و امساك آن روز هم تكليفاً واجب است.

 

استمناء

 

* استمناء و حكم آن

 

س54: اگر روزه دار بدون قصد بيرون آمدن مني با همسرش شوخي كند بطوري كه بعد از شوخي مني از او خارج شود در صورتيكه مي دانسته مني از او خارج خواهد شد حكم روزه او چگونه خواهد بود آيا كفّاره نيز دارد يا خير؟

 

ج: در فرض سؤال روزه دار مي دانسته كه اگر با همسر خود بازي كند مني از او خارج ميشود در صورت خروج مني قضاء و كفّاره دارد.

 

س55: جواني درماه مبارك رمضان با نامحرمي شوخي كرده و از او مني خارج شده اكنون وظيفه او چه مي باشد؟

 

ج: درفرض سؤال اگر معرضيت براي خروج مني داشته روزه او قضاء و كفّاره دارد.

 

س56: اگر در روزه ماه مبارك رمضان از انسان مايعى با شهوت و جستن و سست شدن بدن ( كه حكم منى را دارد ) خارج شود روزه اش چه حكمى دارد؟

 

ج: در فرض سؤال چنانچه با اختيار بوده قضا و كفّاره دارد و اگر بى اختيار بوده روزه صحيح است.

 

س57: شخصى در ماه رمضان با خودبازى مى كند ولى منى بيرون نمى آيد و علائم جنب هم در او نيست بعد از ساعتى بول مى كند مايعى سفيد رنگ خارج مى شود شك دارد منى هست يا نه روزه او باطل است يا نه در صورت بطلان كفّاره دارد يا نه؟

 

ج: اگر كارى با خود كند كه بر حسب عادت موجب انزال منى مى شود، هر چند منى انزال نشود، روزه اش باطل است، ولى در فرض مذكور وجوب كفّاره معلوم نيست.

 

س58: اگر در حالت اضطراب از انسان مني خارج شود و يقين دارد كه مني است، آيا كار حرام است؟

 

ج: اگر خروج مني بي اختيار بوده حرام نيست.

 

* محتلم شدن در روز ماه رمضان و غير آن

 

س59: اگر در روزۀ ماه رمضان بعد ازاذان صبح كسي در خواب جنب شود روزه اش باطل مي شود يا نه و اگر باطل نمي شود آيا مي توان بعد از اذان ظهر يا اذان مغرب غسل كرد يا نه؟‌

 

ج: روزه اش باطل نمي‌شود ولي براي نماز ظهر واجب است غسل نمايد.
دروغ بستن به خدا و پيغمبر صلّي الله عليه و آله

 

* غلط خواندن قرآن و روايات و دعا و خواندن مصيبت و مرثيه مشكوك

 

س60: آيا غلط خواندن قرآن روزه را باطل مي كند؟

 

ج: بايد قرآن را صحيح بخواند ولي تلاوت غلط روزه را باطل نمي كند.

 

س61: اگر كسي در ماه رمضان آيه قرآن يا روايتي را غلط بخواند و قصدش اين بوده كه صحيح بخواند، ولي مي داند كه غلط مي خواند و موجب تغيير معني مي شود ولي هدفش اين نيست كه معناي غلط را به خدا و امام عليه السلام نسبت دهد، حكم روزۀ او چيست؟

 

ج: روزه اشكال ندارد ولي موردي را كه يقين دارد آنرا غلط مي خواند نخواند.

 

س62: كسي كه دروغ به خدا و پيغمبر نسبت مي دهد و مخاطبي ندارد ، روزه اش باطل است يا نه؟

 

ج: باطل است.

 

س63: بنده با اينكه از معلومات عربى بهره اى ندارم، چون به حضرت حسين عليه السلام علاقه شديدى دارم مصيبتى مى خوانم و نمى دانم راست است يا دروغ، روزه ام در ماه رمضان چه حكمى دارد؟

 

ج: شما بايد كتابهائى نظير منتهى الآمال و جلاء العيون را مطالعه كنيد و آنچه را مي خوانيد به استناد آن كتابها بخوانيد. بهر حال خواندن بدون مدرك خالى از دروغ نيست كه معصيت است و براى روزه هم اشكال دارد .

 

س64: كسانى مثل گويندگان راديو و تلويزيون يا تايپيست ها اگر مطالبى را كه بايد بخوانند يا تايپ كنند بدانند درست نيست و به دروغ به اسلام نسبت داده شده اگر آنها را بخوانند و تايپ كنند در حال روزه داشتن ، در صحّت روزه شان تأثير مى گذارد؟

 

ج: در فرض سؤال روزه آنها باطل مى شود و قضاء و كفّاره دارد.

 

* حكم نسبت دادن روايت از معصومي به معصوم ديگر

 

س65: اگر كلام يكى ازمعصومين را اشتباهاً به ديگرى نسبت دهيم مثلاً به جاى اينكه بگوئيم رسول خدا صلّي الله عليه و آله فرمودند بگوئيم اميرالمؤمنين عليه السلام چنين فرموده اند، آيا باعث باطل شدن روزه مي شود ؟ همچنين اگر عمداً اين كار را انجام دهد حكمش چيست؟

 

ج: درصورت اشتباه اشكال ندارد ولى اگر عمداً و با توجّه باشد چون انتساب بمعنى اين است كه آن حضرت خصوص اين كلام را فرموده با اينكه مي داند نفرموده نسبت دروغ است و روزه را باطل مي كند و قضا و كفّاره دارد.

 

رساندن غبار غليظ به حلق

 

س66: آيا رسيدن غبار غليظ به حلق از طريق بينى روزه را باطل مى كند؟

 

ج: فرقى ندارد كه از راه بينى به حلق برسد يا دهان هر دو محلّ اشكال است.

 

س67: اگر گرد و غبار در ماه رمضان سهواً وارد فضاي دهان يا بيني شود حكمش چيست؟

 

ج: بايد با ريختن آب دهان به بيرون نگذارد وارد حلق شود و همين طور نسبت به بيني.

 

* حكم دود سيگار و غير آن

 

س68: كشيدن سيگار و استعمال قليان آيا مبطل روزه هست؟

 

ج: بنابراحتياط واجب، روزه دار نبايد دود سيگار يا قليان را بحلق برساند.

 

س69: آيا كشيدن سيگار، بصورتى كه دود آن را فرو نبرند، روزه را باطل مى كند؟

 

ج: اگر دود آن را فرو نبرند روزه را باطل نمى كند، ولى تظاهر به آن در اين صورت، مناسب نيست و به احترام ماه مبارك ترك شود.

 

س70: اشخاصى كه معتاد به كشيدن ترياك هستند و نمى توانند ترك كنند و با اين حال نمى توانند روزه بگيرند نه ادائى و نه قضائى اين طور اشخاص حكم مريض را دارند كه بايد براى هر روزه يك مدّ كفّاره بدهد يا اين كه حكم ديگرى را دارند؟

 

ج: در فرض سؤال اگر مى توانند بايد روزه بگيرند اگرچه در صورت ضرورت ناچار از كشيدن ترياك شوند و اگر به هيچ وجه نتوانند روزه بگيرند كفّاره مدّ طعام بدهند.

 

* گرد و غبار در محيط كار

 

س71: محيط كاري قسمت احياء كارخانه توليد آلومينيوم ... به گونه‌اي است كه ذرات گرد و غبار (مواد اوليه) در فضاي كارگاه پراكنده مي‌باشد و دوري از اين محيط براي ما ممكن نمي‌باشد در ضمن حتي الامكان هم از وسايل جلوگيري كننده مانند ماسك و غيره استفاده مي‌گردد ولي باز هم گرد و غبار وارد فضاي حلق مي‌گردد.

 

ج: چنانچه گرد و غبار وارد حلق شود روزه اشكال دارد .

 

س72: اگر محل كار انسان طورى باشد كه جلوگيرى از رسيدن غبار به حلق دشوار باشد تكليف چيست؟ اگر به حلق برسد چطور حكم مسئله را از نظر صحت و بطلان روزه و قضاء و كفاره بيان فرمائيد.

 

ج: چنان كه گفته شد روزه محل اشكال است چه در محل كار باشد يا غير آن و اگر تحفظ از غبار ممكن نباشد بايد كار را در ماه مبارك رمضان تعطيل كند يا اگر ممكن است شب كار كند و الّا احتياط واجب قضاء و كفاره است.

 

* بخار حمّام و سونا

 

س73: اگر فضاى حمام را بخار گرفته باشد روزه باطل مى شود؟

 

ج: باطل نمى‌شود.

 

س74: انسان روزه دار مي تواند به جاهايي مثل سونا كه هوا كاملاً با بخار آب اشباع شده برود يا اين كه مانند گردوغبار محسوب مي شود يا اين كه مانند آب محسوب مي شود؟

 

ج: اگر بخار موجود درآنجا غليظ باشد به احتياط واجب روزه دار نبايد به آنجا برود.

 

* استفاده از اسپري در روز رمضان

 

س75: آيا استفاده از اسپريها موجب بطلان روزه مي شود؟

 

ج: اگر بداند كه بحلق ميرسد جائز نيست و اگر نداند كه بحلق مي رسد اشكال ندارد.

 

س76: آيا استفاده از اسپري تنفسي درداخل دهان و بيني براي باز كردن مجاري تنفسي مبطل روزه مي باشد يا خير؟

 

ج: در مفروض سؤال چنانچه ناچار از استفاده آن در روز باشد اشكال ندارد و روزه را بگيرد لكن اگر قبل از حلول ماه مبارك رمضان بعد عارضه اش برطرف شود بنا بر احتياط قضاي روزه ها را نيز بگيرد و اگر عارضه تا ماه رمضان بعد ادامه يافت بنا بر احتياط براي هر روز يك چارك طعام مانند گندم يا جو بعنوان كفّاره به فقير غير سيّد بدهد و ديگر قضا ندارد.

 

س77: استفاده از اسپري تنفسي در داخل دهان و بيني براي تسكين درد، ضد التهاب و موارد ديگر جهت درمان چه حكمي دارد؟

 

ج: در صورت ناچاري اشكال ندارد و حكمش همان است كه در جواب سؤال قبل مرقوم شد.

 

فروبردن سر در آب

 

* غوّاصي و روزه داري

 

س78: مستدعى است حكم شرع مقدس را در مورد اشخاصى كه كارشان غوّاصى در اعماق آبهاست نسبت به روزه و نماز بيان فرماييد.

 

ج: زير آب رفتن با لباس غواصّى بنابر احتياط واجب مبطل روزه است ولى اگر شخص داخل زير دريائى كه شبيه اطاق است و ملاصق بدن نيست زير آب برود روزه باطل نمى شود و نسبت به نماز، كسى كه با لباس غواصّى زير آب است اگر نمى تواند خارج شود و نماز بخواند و يا وقت تنگ است با همان حال مقدارى كه مى تواند قرائت و ساير اذكار را بخواند و ركوع و سجود را به ايماء و اشاره انجام دهد و به احتياط واجب بعد هم قضاء آن نماز را بخواند.

 

س79: اگر فردي با ظرفي كه به سر چسبيده نيست سر را مانند غوّاصان بپوشاند و در ماه رمضان به زير آب رود ، آيا موجب بطلان روزه مي شود؟

 

ج: بنابر احتياط روزه اش باطل مي شود.

 

* روزه نجات غريق

 

س80: در ماه مبارك رمضان به حادثه اى اعزام شده ايم كه غرق شده اى در استخر مى باشد و براى نجات فرد مغروق بايد حتماً به زير آب رفت تا او را بيرون آورد ؟ حكم شرعى روزه آن روز چگونه است؟

 

ج: اگر ممكن است شخصى كه روزه نيست ولو از مأمورين نباشد اقدام به اين امر كند و اگر ممكن نيست هركس اقدام كند روزه اش علي الاحوط باطل مى شود. بنا بر اين واجب است براى نجات غريق به زير آب برود ولى احتياطاً روزه را ادامه بدهد و بعد هم قضاء آن را بجا آورد.

 

باقي ماندن بر جنابت وحيض ونفاس تا اذان صبح

 

* وظيفه جنب قبل از اذان صبح

 

س81: اگر شخصي در ماه مبارك رمضان قبل از اذان صبح (يعني تا اذان صبح وقت زيادي دارد) بيدار شود و محتلم شده باشد (جنب) و به دليلي فرصتي براي حمّام كردن نداشته باشد، روزه او باطل است يا نه؟

 

ج: در مورد سؤال چنانچه شخص مذكور متمكّن از غسل كردن نباشد نزديك اذان صبح تيمم بدل از غسل جنابت بكند وبيدار بماند تا صبح، روزه او صحيح است.

 

س82: اگر شخصي قبل از اذان بيدار شود و نياز به غسل داشته باشد ولي وقت را تنگ كند تا تيمّم كند و قصد تيمّم نيز داشته ولي قبل از تيمّم اذان دهد حال تكليف چيست؟

 

ج: در فرض سؤال روزۀ آن روز را بايد بگيرد و بعد قضايش را نيز انجام دهد ولي وجوب كفّاره معلوم نيست.

 

س83: اگر شخصي در ماه رمضان با همسر خود نزديكي كند در صورتي كه مطمئن باشد قبل از اذان صبح نمي تواند غسل كند ( مثلاً شب در جايي ميهمان باشند و به خاطر خجالت و يا آب نباشد) آيا مي تواند قبل از اذان صبح تيمم بدل از غسل كرده و تا قبل از اذان ظهر غسل جنابت كند؟

 

ج: در فرض سؤال چنانچه جنب در شب ماه مبارك رمضان عمداً غسل نكند تا وقت ضيق شود معصيت كرده و احتياطاً تيمّم كند و روزه بگيرد و بعد قضاي آن را نيز بگيرد.

 

س84: اگر براي سحري بيدار شويم و سحري را خورده و بعد از آن به دستشويي برويم و در حين اينكه اذان صبح خوانده مي شود متوجه شويم كه قبل از سحري در خواب محتلم شده ايم آيا در آن روز، روزه من درست است يا خير؟

 

ج: اگر تا طلوع فجر براي تيمّم وقت نباشد روزه صحيح است و اگر وقت باشد با تيمّم بدل از غسل روزه صحيح است.

 

س85: شخصي ده دقيقه به اذان صبح بيدار شده و جنب است و اين مدّت را نمي تواند صرف خوردن سحري و غسل كند، وظيفه چيست؟

 

ج: اگر با ترك خوردن سحري وقت براي غسل كردن ندارد بايد تيمّم بدل از غسل كند و اگر با ترك سحري وقت غسل دارد بايد غسل كند.

 

* ترك غسل بخاطر حياء و خجالت

 

س86: اگر در روزۀ ماه رمضان قبل از اذان صبح كسي جنب شود و به دلائل مختلف از قبيل شرم از اطرافيان يا ميهمان بودن نتواند قبل از اذان غسل كند آيا مي توان تيمّم بدل از غسل كرد يا نه؟

 

ج: وظيفۀ شرعي را نبايد به عنوان شرم و حيا ترك نمود بلي اگر غسل مقدور او نباشد مثل اينكه دسترسي به آب واقعاً نداشته باشد بايد تيمّم نمايد.

 

* كسي كه مي داند اگر بخوابد محتلم مي شود

 

س87: شخصي يك ساعت به اذان صبح مانده در ماه رمضان مي داند اگر بخوابد محتلم مي شود و تا اذان بيدار نمي شود آيا مي تواند بخوابد يا نه و اگر خوابيد و محتلم شد و اذان گفته شده روزة او درست است يا نه؟

 

ج: در مورد سؤال اگر شخص مذكور مي داند كه قبل از اذان صبح محتلم مي شود بنابر احتياط واجب نبايد بخوابد.

 

* جنب و حائض بخوابد و در خواب اول يا دوم بيدار نشود

 

س88: كسي كه در شب ماه رمضان جنب است و غسل نمي كند به نيّت اينكه قبل از اذان صبح غسل نمايد و ساعت را نيز يكساعت مانده به اذان كوك مي كند تا بيدار شود امّا وقتي كه خوابيد متوجّه زنگ ساعت نشده و بعد از اذان صبح بيدار مي شود، آيا روزه آن روزي كه او گرفته صحيح مي باشد؟

 

ج: بلي، روزه او صحيح است.

 

* مسافر مي تواند تا صبح بر جنابت باقي بماند

 

س89: كسي كه مسافر است و روزه نمي گيرد آيا در ماه رمضان مي تواند تا اذان صبح بر جنابت باقي باشد؟

 

ج: بلي مي تواند.

 

* اگر در حال غسل صبح شود

 

س90: شخصي قبل از اذان صبح بيدار شده و جنب بوده، مشغول غسل مي شود وسط غسل اذان مي گويند آيا روزه او صحيح است و كفّاره دارد يا نه؟

 

ج: اشكال ندارد و روزه صحيح است.

 

* احتلام در حال روزه داري

 

س91: اگر شخص روزه دار پس از اذان صبح و اقامه نماز محتلم گردد و يا اگر در بين فاصله اذان ظهر و مغرب محتلم گردد در هر دو صورت روزه اش چه حكمي دارد؟

 

ج: به روزه اش ضرري وارد نمي شود.

 

س92: اگر روزه دار در روز بخوابد و مثلاً در ساعت 4 از خواب بيدار شود و ببيند كه محتلم شده است و نماز خود را نخواند و غسل نكند مي تواند افطار كند و روزۀ او صحيح است؟

 

ج: در فرض سؤال معصيت كرده ولي روزه اش صحيح است و اگر غسل نكند و با آن حال تا صبح روز بعد بماند روزۀ روز بعد باطل مي شود و كفّاره دارد.

 

* وظيفه كسي كه غسل يا اغسالش باطل بوده

 

س93: كسي كه در روزۀ ماه رمضان غسل جنابت كرده و مدّتي روزه گرفته و نماز خوانده، بعد از چند روز فهميده غسل باطل بوده، تكليف نماز و روزه او چيست؟

 

ج: در فرض سؤال روزه هائي كه گرفته است صحيح است ولي نمازهائيكه با آن حال خوانده قضا دارد.

 

* حكم زناني كه قرص ضد بارداري و حيض مصرف مي كنند

 

س94: روزه زنانى كه در ماه مبارك رمضان براى جلوگيرى از عادت ماهانه از قرص استفاده مى نمايند صحيح است يا خير؟

 

ج: اگر عادت نشوند روزه آنها صحيح است.

 

س95: آيا زن براي جلوگيري از عادت زنانه در ماه رمضان مي توان از قرص استفاده كرد؟

 

ج: اگر استفاده از قرص براي او ضرر ندارد، اشكال ندارد البته قرص را شب بخورد.

 

* اگر روزه دار به گمان ايـنكه حـائض شده افطار كند و بعد خلافش ثابت شود

 

س96: اگر يك خانم در ماه مبارك رمضان فكر كند كه حائض شده است و روزۀ خود را بشكند و بعد متوجّه شود كه اشتباه كرده است معصيّت كرده يا خير؟ و آيا كفّاره يا قضا دارد يا خير؟

 

ج: اگر يقين به حيض داشته و افطار كرده گناه نكرده و كفّاره ندارد ولي بجا آوردن قضاي آن روز واجب است.

 

س97: چنانچه زني خيال كرده پريود است و روزه نگيرد ولي بعداً متوجّه شود پريود نبوده، آيا بايد روزۀ آن هنگام را قضا كند؟

 

ج: در فرض سؤال بايد قضاء آن روزها را بگيرد.

 

اماله كردن، شياف، قي كردن

 

س98: اين كه در رساله آمده است اماله كردن روزه را باطل مى كند منظور از اماله كردن چيست؟

 

ج: اماله كردن كه مبطل روزه است آنست كه دواى روان يا آب مثلاً از طريق مقعد داخل شكم شود.

 

س99: كسي كه بدليل بيماري يبوست از كودكي تا حال بنا بدستور دكتر بايد روزها و شبها با آب اماله كند و الا در معرض خطر است آيا براي گرفتن روزه چه وظيفه اي دارد؟

 

ج: در فرض سؤال چنانچه در تمام ايّام سال اين گرفتاري را دارد بطوري كه ترك اماله براي او خوف ضرر ايجاد نموده روزه اش صحيح نيست و براي هر روز يك مدّ طعام بايد كفّاره بدهد.

 

س100: آيا استعمال شيافهاى معالجه و درمانى ، شياف ترياك و يا شياف تغذيه مبطل روزه است؟

 

ج: شياف مبطل روزه نيست.

 

س101: كسي كه در روزه ماه رمضان بطور مداوم آروغ مي زند اگر آبي در دهانش بيايد يا نيايد حكم روزه اش چيست و غير ماه رمضان هم اين حالت براي فرد هست؟

 

ج: اگر بي اختيار آروغ بزند و چيزي از باطن بدهن بيايد بايد آنرا برنگرداند و بيرون بريزد ولي اگر بي اختيار پائين برود اشكال ندارد.

 

آنچه بر روزه دار مكروه است

 

س102: آيا مايع هاي ظرفشويي سفيد كننده كه بوي تندي دارند روزه را باطل مي كنند يا خير؟

 

ج: بوي مواد مذكوره روزه را باطل نمي‌كند.

 

س103: آيا اگر انسان روزه دار از عطر و ادكلن استفاده كند، به طوري كه خودش بويش را حس كند، روزه باطل است؟

 

ج: امر مذكور روزه را باطل نمي كند.

 

س104: آيا استفاده از مواد و وسايل آرايشي مانند كرم، سرمه و ... در ماه مبارك رمضان براي شخص روزه دار چه حكمي دارد؟

 

ج: اشكال ندارد ولي در مورد سرمه اگر از موّادي باشد كه مزه يا بوي آن به حلق برسد مكروه است.

 

س105: آيا تزريق خون به روزه دار مبطل روزه است؟

 

ج: مبطل روزه نيست.

 

س106: اگر در ماه مبارك رمضان 5 سي سي خون براي آزمايش از ما گرفته شود چه حكمي دارد؟

 

ج: اشكال ندارد ولي اگر موجب ضعف شود مكروه است.

 

مواردي كه قضا و كفاره واجب است

 

س107: اين حقير در سنوات ماضيه سه سال در ماه مبارك رمضان در فصل تابستان و در گرماى طاقت فرسا و در شرايطى كه گرفتن روزه دشوار بود مشغول درو، جمع آورى زراعت و محصول بودم، لذا به اكراه بدون ميل و رغبت از فضايل ماه مبارك محروم ماندم و روزه را افطار كردم كه در ماه‌هاى بعد قضاى آن را نمودم آيا برى الذمّه شده ام يا نه؟

 

ج: در مورد سؤال جمع آورى محصول مجوّز افطار روزه رمضان نيست، براى هر روزه اى كه افطار كرده ايد علاوه بر قضاى آن روزه، كفّاره عمد به شرحى كه در توضيح المسائل مذكور است بايد ادا نماييد.

 

س108: سال گذشته در ماه مبارك رمضان روزه داشتم و برادري دارم اختلال حواس دارد و نمي گذاشت بروم در اطاق روز استراحت كنم باين لحاظ 15 روز از روزۀ ماه مبارك را افطار نمودم البته اجباري بوده حالا قضاء آنرا بگيرم يا كفّاره هم دارد خواهشمند است توضيح دهيد.

 

ج: مجّرد اينكه نمي گذاشته روز استراحت كنيد مجوّز افطار نيست بنا بر اين هم قضاء روزه و هم كفّاره بر شما واجب است.

 

س109: شش سال در موقع تحصيل با وجود مشكلات زندگي كه داشته ام نتوانستم روزه بگيرم، تكليف چيست و چگونه آنها را جبران كنم؟

 

ج: اگر عذري شرعي مانند بيماري و يا مسافرت داشته ايد ، قضاي روزه ها و براي هر روز يك چارك گندم يا جو و يا آرد كه به فقير غير سيد داده مي شود واجب است و اگر بدون عذر شرعي روزه را افطار كرديد علاوه بر قضاء، كفاره‌اي دارد كه تفصيل آن در توضيح المسائل مسأله 1669 مذكور است مراجعه نماييد.

 

س110: در صورتي كه روزه دار بخواهد پيش از ظهر مسافرت كند، آيا مي تواند در خانۀ خود صبحانه بخورد؟ در صورت خوردن صبحانه، بايد كفّاره بدهد؟

 

ج: در فرض سؤال تا موقعي كه از حدّ ترخّص وطن نگذشته حقّ خوردن ندارد و اگر خورده در حالي كه شكّ داشته كه مي‌تواند بخورد يا نه بايد كفّاره افطار عمدي را هم بدهد.

 

س111: اگر كسى كه روزه دار است كارى انجام دهد و فكر كند روزه اش باطل شده و نهار بخورد يا كار باطل كننده روزه را انجام دهد، در صورتى كه بعداً به اشتباه خود پى ببرد كه روزه باطل نشده آيا بايد قضاى روزه را بگيرد يا بايد كفاره هم بدهد؟

 

ج: بايد قضاى روزه را بگيرد و اما نسبت به كفّاره اگر جاهل مقصّر بوده بايد كفّاره هم بدهد.

 

س112: شخصى در اوائل تكليف بعضى مسائل روزه را نمى دانسته از جمله اين مسئله را كه در شب ماه رمضان جنب شده تا اذان صبح خواب مانده، يا احيانا در روز جنب شده، و به هر حال از روى ندانستن مسئله، به خيال اينكه روزه اش باطل شده است خودش اقدام به خوردن و آشاميدن نموده است ، و بعد از مدتى به مسئله آشنا شده كه اگر روزه مى گرفت و فوراً غسل مى كرد روزه اش صحيح بود. آيا براى اين شخص قضاء كافى است؟ يا كفّاره هم لازم است؟ البته اين شخص در روستاهاى دور دست زندگى مى كرده كه دسترسى به مسائل خيلى آسان نبوده .

 

ج: در فرض سؤال اگر جاهل مقصّر بوده يعنى اگر احتمال مى داده كه مثلاً ممكن است بقاء بر جنابت روزه را باطل كند مع ذلك مسامحه نموده و سؤال نكرده كفاره دارد.

 

س113: اگر كسي روزه اش را با كاري حرام (مانند زنا) باطل كند چكار بايد كند؟ لطفاً فتوا يا احتياط واجب يا احتياط مستحب در حكم مسأله مشخص شود.

 

ج: كفّارۀ جمع دارد.

 

 

س114: كفاره جمع بر من واجب شده يك بنده چطور آزاد كنم؟ (در اين زمانه كه برده وجود ندارد)

 

ج: چون فعلاً بنده آزاد كردن ممكن نيست اين قسمت از كفاره ساقط است ولى اطعام شصت مسكين و دو ماه روزه گرفتن بجاى خود باقى است.

 

س115: كسى كه نمى دانسته استمناء روزه را باطل مى كند و حتى يك گناه كبيره است، اگر اين عمل را انجام دهد آيا روزه او باطل است؟ اگر باطل است كفّاره دارد يا خير؟ اگر دارد مقدار آن چقدر است؟

 

ج: در فرض سؤال، بايد قضاى روزه را بگيرد ولى كفّاره ندارد، بلى اگر جاهل مقصّر باشد، باين معنى كه در موقع ارتكاب عمل، احتمال حرمت بدهد و سؤال نكند و يا بداند استمناء حرام و معصيت است، هرچند نداند كه روزه را باطل مى كند و در روز ماه رمضان انجام دهد، كفّاره جمع دارد، كه در توضيح المسائل مسأله شماره 1674 ذكر شده است.

 

كفّاره روزه

 

س116: اگر عمداً روزه هايى از انسان فوت شده باشد حكم چيست؟ آيا مى‌توان مثلاً به جاى 60 روز كفاره كار ديگرى انجام داد مثلاً پول پرداخت كرد؟

 

ج: اگر روزه رمضان را بدون عذر شرعى با چيزى كه ذاتاً حلال است باطل كرده باشيد قضاى آن روز واجب است و بايد به عنوان كفّاره براى هر روزى شصت روز ، روزه بگيريد يا شصت مسكين را اطعام نمائيد.

 

س117: شخصى بيست و پنج روز روزه اش را خورده، برايش اين امكان هست احتمالاً كه بتواند سالى شصت روز روزه بگيرد تا بيست و پنج سال ولى ميخواهد از كفّاره مالى استفاده كند به اين ترتيب كه به شصت فقير هر كدام بيست و پنج مد طعام بدهد لكن تمكّن مالى ندارد كه يكدفعه اين كار را بكند و مى خواهد به مرور زمان اين كار را انجام دهد آيا اين كار درستى است؟

 

ج: اشكال ندارد ولى نبايد مسامحه نمايد.

 

س118: در كفّاره عمدي فقهاء مي گويند بايد 60 فقير را سير كند،‌ آيا مي شود كه يك فقير را 60 روز سير كرد؟

 

ج: در مورد سؤال يك فقير را 60 روز سير كردن كافي نيست بايد 60 فقير اطعام شود.

 

س119: چنانچه شخصي بابت روزه ماه مبارك رمضان كفّاره بدهكار باشد و بخواهد بابت آن شصت فقير يا بيشتر را اطعام نمايد آيا مي تواند كل مبلغ كفّاره را به يك فقير يا يك خانواده فقير بدهد اگر نه چنانچه به شصت فقير دسترسي نداشت تكليف او چيست؟

 

ج: در فرض سؤال لازم است شصت فقير را اطعام نمايد ولي لازم نيست كه يكدفعه و همزمان باشد در هر وقت به هر چند فقير دسترسي يافت آنها را اطعام كند تا شصت فقيركه هر يك غير از ديگري باشد اگر واقعاً دسترسي نداشت نه در بلد خود و نه در بلد ديگر، مي تواند اطعام را نسبت به تعدادي كه دسترسي دارد براي مثال ده نفر، همان ده نفر را شش مرتبه البته در روزهاي متعدّد اطعام نمايد و در تكرار بايد اكتفاء بمقدار بعذر نمايد مثلا اگر به دو نفر دسترسي دارد بايد بنحو مذكور عمل نمايد.

 

س120: براي اطعام مسكين در كفّاره روزه، اگر عدّه اي را دعوت كند و به آنها نان و پنير بدهد يا به آنها آش بدهد كه سير شوند، كفايت مي كند يا خير؟

 

ج: كفايت مي كند.

 

* فديه روزه

 

س121: نسبت به موارد مختلف كفّاره روزه قضا و ميزان آن اعلام نظر فرمائيد؟

 

ج: مقدار كفّاره مذكور براي هر روز يك مد ( 750 ) گرم است و دادن پولش مجزي نيست و كفّاره روزه قضا در صورتي است كه از وقتي كه واجب است روزه قضا انجام شود تأخير بيفتد مثلاً اگر در ماه مبارك رمضان بيمار يا مسافر بوده يا زن در حال حيض يا نفاس بوده كه نبايد روزه بگيرد و قضايش واجب است و اين قضا را تا ماه مبارك رمضان آينده نگرفت كفّاره مدّ دارد و همچنين زن بچّه شيرده يا باردار كه روزه برايش ضرر داشته باشد ، اگر قضاي آن را تا ماه مبارك رمضان بعد نگيرد.

 

س122: اگر كسي قضاي روزهاي ماه رمضان سال قبل را تا ماه مبارك رمضان سال بعد نگيرد حكمش چيست؟

 

ج: درفرض سؤال بايد علاوه بر قضاء روزه ها براي هر روز يك مد(750گرم)گندم يا جو يا آرد بعنوان كفاره به فقير غير سيد بدهد و دادن پولش كافي نيست بايد خود جنس باشد و مي توان همه را به يك فقير داد.

 

س123: تكليف شخصي كه روزه هاي زيادي را افطار كرده چيست؟

 

ج: بايد قضاي آن روزه ها بگيرد و چنانچه در افطار كردن معذور بوده كفّاره ندارد مگر روزه هايي كه از سال قبل مانده كه بايد علاوه بر قضا براي هر روز ده سير طعام به فقير غير سيّد بدهد و پول طعام كفايت نمي‌كند.

 

س124: خانمى از 27 سالگى به بعد بر اثر بيمارى قادر به گرفتن روزه نبوده است حال تكليف او چيست؟

 

ج: در فرض سؤال، قضاى روزه ها لازم نيست لكن براى هر روز يك چارك طعام مانند گندم و آرد به فقير غير سيّد بعنوان كفّاره بدهد.

 

س125: كسى كه به علت مريضى تا رمضان سال آينده نتواند روزه سال گذشته را قضا نمايد تكليفش چيست؟

 

ج: در فرض سؤال چنانچه بسبب ادامه مرض تا رمضان ديگر نتوانسته روزه بگيرد روزه قضا ندارد ولى بايد براى هر روز يك چارك طعام كفاره بدهد.

 

س126: اينجانب متولد 1343 كه تا سال 70 هجرى شمسى در سلامت بوده و بعلت مسافرت و عذر شرعى بعد از بلوغ تا سال 70 روى هم نود روز (سه ماه) از روزهاى ماه مبارك رمضان را نتوانسته ام بگيرم بنابراين از سال 70 هجرى شمسى بدليل بيمارى كليوى و دستور پزشك بر منع روزه گرفتن تا آخر عمر از گرفتن روزه معذورم. خواهشمندم حكم روزه هاى قضائي كه در روزهاى سلامتى به علت عذر شرعى (مسافرت) نگرفته ام بيان بفرمائيد؟

 

ج: كفاره روزه هائى كه قضاء آنها را تا رمضان بعد نگرفته ايد بپردازيد (براى هر روز يك مدّ طعام) و چنانچه در تمام عمر از گرفتن آن عاجز باشيد وصيّت كنيد بعد از شما قضاء آنها را بگيرند.

 

س127: شخصى در ماه رمضان مريض بوده روزه نگرفته ـ بعد از ماه رمضان هم مريض بوده ـ و اوّل ذى القعده فوت كرد و در حيات خود كفاره ماه رمضان را كه روزى 750 گرم باشد اطعام نداده، حالا كفّاره بر عهده كيست؛ آيا از اصل مال برداشت شود يا نه و يا اينكه بر پسر بزرگ قضا واجب است يا نه؟

 

ج: در فرض سؤال، اگر از اوّل ماه رمضان تا وقت فوت مريض بوده قضا و كفّاره ندارد و اگر در ماه رمضان مريض نبوده و عمداً روزه نگرفته و بعد از ماه رمضان مريض شده بايد كفّاره عمد از اصل مال برداشته شود و قضا هم دارد و اگر در ماه رمضان مسافر بوده وباين جهت روزه نگرفته و بعد از ماه هم مريض شده تا فوت كرده كفّاره ندارد ولى قضاء دارد و در تمام صور قضاء بعهده پسر بزرگ است.

 

*مقدار كفّاره و نوع طعام

 

س128: كفّاره روزه يك ماه، با نان چقدر است؟ با برنج چقدر است؟

 

ج:كفّاره افطار غير عمدى، براى هر روز يك چارك طعام مانند گندم و برنج است و اگر بخواهد نان بدهد، براى هر روز يك كيلو بدهد.

 

س129: در تلويزيون شنيدم كه در مقابل يك روز روزه كفّاره آن 750 گرم مد طعام مثل ماكارونى 750 گرمى به فقير داد آيا اين درست است يا بايد غذاى آماده كفّاره داد؟

 

ج: غذاى آماده لازم نيست و دادن گندم يا جو يا آرد كافى است.

 

س130: آيا در كفّاره يك مد طعام كه در رساله ذكر شده ، آيا مي شود از قبيل يك مدّ برنج، يك مدّ نان ( با احتياط مقدارى بيشتر) يك مدّ خرما، يك مقدار غذاى پخته و آماده ( مثل آش ) به اندازه يك مدّ پرداخت كرد؟

 

ج: دادن آش بعنوان يك مدّ اشكال دارد.

 

س131: آيا در مدّ طعام مي شود گوشت و يا ميوه به فقير داد؟

 

ج: بايد گندم و جو و امثال اين ها باشد.

 

* تبديل فدية روزه به پول

 

س132: آيا مي توانيم در كفاره افطار عمدي روزه ماه مبارك رمضان ، كه به 60 مسكين به هر كدام يك مد گندم يا آرد يا نان يا برنج بدهيم آن ها را تبديل به پول كنيم و به فقير بدهيم ؟

 

ج: تبديل آن به پول مبرئ الذمه نيست.

 

س133: آيا مى توان پول كفّاره را به فقير داد. و به او گفته شود طعامى كه روزانه مى خورى قصد كفّاره كن يا لازم است فقير از همين پول طعام بگيرد؟

 

ج: در فرض سؤال، فقير بايد با همين پول، براى دهنده آن طعام بخرد و به وكالت از طرف او طعام را به عنوان كفّاره بردارد.

 

*ادامة مقدار كفّاره و نوع طعام

 

س134: كسي‌كه از خصال كفارات اطعام را برگزيده و يا از بابت كفاره و فديه يك مدّ طعام بايد بدهد يا فطره عيد فطر را مى دهد آيا مجزى است كه از نانوائيهاى كشور نان خريدارى كند و به مستحقين بدهد يا نه با آنكه مى دانيم كه دولت به نانوائيها يارانه مي دهد؟

 

ج: در فرض سؤال، خريدن نان از نانوائى و به عنوان كفّاره يا فطره دادن مانع ندارد.

 

س135: در باب كفاره روزه آيا مى شود بمقدار پول گندم، يا برنج به فقير داد؟

 

ج: پرداخت كفاره به نحو مذكور در سؤال مجزى نيست. بايد همان گندم را بدهد و يا برنج و يا اجناس ديگرى كه در باب كفارات مذكور است.

 

س136: آيا كفاره ماه رمضان مي شود به يك فقير بيش تر از يك مُد داد يا نه؟

 

ج: در كفاره مدّ اشكال ندارد.

 

س137: اگر پس از اينكه متوجه شده بايد قضاي روزه را تا قبل از رمضان سال آينده گرفت ، باز به تأخير اندازد آيا قضاء يا كفارۀ تأخير زيادتر مي شود يا نه؟

 

ج: كفارۀ تأخير قضاء فقط يك مرتبه است.

 

س138: فرض بفرمائيد كفّاره تأخير روزه براي يك ماه يعني 30 مد طعام به گردنم مي باشد؛ الف- من ده مدّ گندم تحويل مي دهم به فقير (به عنوان كفاره) بعد كه قبض كرد آن ده مد را از او مي خرم (يعني به او مي گويم اگر گندم ها را مي فروشي من مي خرم، او هم به من مي فروشد و به قيمتي من آن را مي خرم)، سپس دوباره آن ده مدّ گندم را به او به عنوان كفّاره مي دهم و دوباره از او (مثل بالا) مي خرم و دوباره به او به عنوان كفّاره مي دهم و دوباره از او مي خرم، آيا ذمّه ام برئ مي شود؟ [چون مجموعاً سي مدّ گندم به او داده ام].

 

ج: اشكالي ندارد.

 

* مصرف كفّاره

 

س139: آيا فرزند مي تواند كفّاره روزه ماه مبارك رمضان را (كفاره ده سير گندم و مانند آن) به پدرش در صورتي كه فقير باشد يا عكس اگر فرزند فقير بود بدهد؟

 

ج: نمي تواند.

 

س140: آيا فرزند مى تواند كفّاره روزه خود را به پدر و مادر يا جدّ و جدّه مستحق خود بدهد يا خير؟

 

ج: نمي تواند.

 

س141: كفّاره روزه و ردّ مظالم و لقطه و مانند اين ها را مي‌توان به سيّد داد؟

 

ج: بايد به فقير غير سيّد داده شود.

 

س142: كفاره روزه عمدي و نيز ردّ مظالم را مي‌توان به سادات داد؟

 

ج: به نظر حقير بنابر احتياط واجب مظالم بايد به فقير غير سيد داده شود و همچنين كفّاره روزه اگر دهنده سيّد نيست به غير سيّد داده شود.

 

* عدم قدرت براي پرداخت فدية كفّاره

 

س143: شخصي دائم العمر مريض است و توانائي روزه گرفتن ندارد ، همچنين توانائي مالي براي پرداخت فطريّه و كفّاره نيز ندارد ، وظيفه اين شخص چيست؟

 

ج: فطريّه بر فقير واجب نيست و كفّاره هم اگر متمكّن نباشد واجب نيست و به جاي كفّاره استغفار كند.

 

* فديه روزه همسر و فرزند

 

س144: زنى مريض بوده و ماه رمضان روزه نگرفته و مرض او تا سال بعد ادامه داشته است و كفّاره بر عهده او آمده ولى از خود پولى ندارد آيا كفاره زن بر عهده شوهر واجب است يا نه؟

 

ج: كفّاره زن بر شوهر واجب نيست.

 

س145: آيا كفّارۀ روزه براي زني كه سالها بيمار بوده و شوهرش آنرا نپرداخته است بعد از فوت شوهر بعهدۀ آن زن است؟ آن زن در آمد ازخودش نداشته است.

 

ج: اگر خود زن تمكّن مالي نداشته باشد تا وقتي كه عدم تمكّن باقي باشد اداء كفّاره بر او واجب نيست.

 

س146: پسر زيد بعلّت بيماري چند سال است كه نمي تواند روزه بگيرد آيا پرداخت فديه روزه هاي او به پدرش واجب است يا نه و همچنين فديۀ روزه هاي زن بيمار به شوهرش واجب است يا نه؟

 

ج: پرداخت فديۀ روزۀ پسر بر پدر واجب نيست همچنين فديۀ زن بر شوهر واجب نيست.

 

جاهايي كه فقط قضاي روزه واجب است

 

س147: حكم غرغره كردن براي روزه دار، با توجه به اين كه آب به حلق مي رسد ولي فرو نمي رود، چيست؟

 

ج: اگر يقين داشته باشد كه فرو نمي رود اشكال ندارد.

 

س148: اگر براى شستن دهان و دندان كه بد بو شده است و دهان داراى بوى بدى است، مضمضمه كند و آب بى اختيار فرو رود، آيا قضا لازم است؟

 

ج: بنابر احتياط قضا كند.

 

س149: اگر آب از راه بيني وارد معده شود ( عمداً يا سهواً ) آيا مبطل روزه است؟

 

ج: اگر عمدي باشد روزه باطل است و قضاء و كفّاره دارد و در صورت سهو اشكال ندارد.

 

س150: اگر كسى را وادار كنند كه روزه نگيرد و بگويند اگر روزه بگيرد ضرر مالى يا جسمى بر او وارد خواهند ساخت ، تكليفش چيست؟

 

ج: اگر طورى او را مجبور كنند كه چاره اى جز خوردن روزه نداشته باشد مثل اينكه تهديد به ضرر مالى زياد و ضرر جسمى معتنى به كنند، خوردن روزه كفّاره ندارد ولى در هر حال قضاى آن روزه ها لازم است.

 

س151: كسي كه به قصد خوردن سحري يقين و يا گمان و يا احتمال ميدهد كه اذان گفته نشده و طعام سحري مي خورد سپس آشكار شود كه خوردنش بعد از اذان بوده است ، آيا مي توان روزه واجب و مستحبي همان روز را بگيرد؟

 

ج: در فرض سؤال اگر بدون تحقيق سحري خورده و معلوم شده صبح بود روزه صحيح نيست البته در ماه مبارك رمضان بايد روزه بگيرد و قضاي آن روز را هم بگيرد.

 

س152: اگر كسي در ماه رمضان و يا وقتي كه صائم است در حين امساك در سحر و يا افطار در مغرب شكّ كند كه آيا امساك و يا افطار، قبل از اذان صبح بوده و يا بعد از اذان مغرب، تكليف چيست؟ آيا بايد به شك خود اعتنا كند يا خير؟ خصوصاً اينكه قبلاً نسبت به شبهاي مهتابي و حدود بيست دقيقه نماز خواندن بعد از اذان صبح و يا بودن اين ساعت جزء سحر، مقلّد امام بوده ام.

 

ج: در موقع افطار بايد يقين بمغرب كند و الّا افطار جايز نيست و در موقع سحر تا يقين به طلوع صبح نكرده امساك لازم نيست و نسبت به گذشته عمل شما محكوم بصحّت است.

 

احكام روزه قضا

 

س153: اگر شخصي روزه قضاء دارد و نمي تواند قضاي آن را بگيرد آيا مي تواند در زمان حيات براي خود روزه استيجار كند؟

 

ج: استيجار قضاء روزه براي كسي كه زنده است مشروع نيست.

 

س154: چند روز روزه ماه مبارك رمضان، از چند سال، بر ذمه دارم، و در ضمن نمى دانم از هر سال چند روزى بوده تكليف چيست؟

 

ج: در فرض مسأله مى توانيد به مقدارى كه يقيناً كمتر از آن مقدار نبوده اكتفاء نمائيد و اگر مقدارى روزه قضاء بگيريد كه بدانيد قطعاً بيشتر از آن بر ذمّه شما نيست احوط است.

 

س155: وقت قضاى رمضان مضيّق شده و نمى تواند هم قضا را بگيرد وهم رمضان آينده را، آيا قدرت خود را صرف قضاى رمضان گذشته كند يا نگه دارد براى رمضان آينده؟

 

ج: در فرض سؤال قضاى روزه هاى ماه رمضان را بايد بگيرد.

 

س156: روزه داري كه روزه قضا گرفته و وقت آن ضيق باشد مثل اينكه آخر شعبان است و قبل از ظهر روزه اش را بشكند ، آيا كفّاره دارد؟

 

ج: بنابر احتياط مستحب در وقت مضيّق روزه را افطار نكند ولي اگر قبل از ظهر افطار كند ، كفّاره ندارد.

 

س157: شخصي ده روز روزه قضاء ماه رمضان بر ذمّه دارد از بيست شعبان شروع مي‌كند به گرفتن روزه آيا در اين صورت عملاً قبل از ظهر يا بعد از ظهرمي تواند روزه را افطار كند يا نه؟ و اگر افطار كرد كفاره آن چه مقدار است؟

 

ج: در فرض سؤال بنابر قول مشهور جايز نيست افطار كند نه قبل از ظهر نه بعد از ظهرو اگر بعد از ظهر افطار كند بايد به ده فقير به هر كدام ده سير طعام بدهد و چون قهراً قضاي آن به تأخير مي افتد بايد ده سير هم كفاره به جهت تأخير بدهد.

 

س158: اگر كسي يك ماه رمضان را نتوانسته به علّت عذر داشتن روزه بگيرد آيا بايد در قضاي روزه يك ماه را حتماً متوالي وپشت سر هم بگيرد يا اينكه مي تواند هر وقت اراده كرد يكي يكي يا دو روز در ميان يا هفته اي دو يا سه بار نيت كند و البته تا قبل از رمضان آينده بگيرد تا تمام شود؟

 

ج: در قضاء روزه توالي شرط نيست.

 

س159: آيا كسي كه در چند سالي كه روزه مي گرفته در هرسال چند روزه اش قضاء شده آيا مثل نماز براي اداي آن ها بايد به ترتيب قضاي روزه را ادا كرد يا ترتيب نيازي نيست (لطفاً حكم خود را در اين مورد بيان فرمائيد.)

 

ج: ترتيب لازم نيست.

 

س160: اگر كسي قضاي روزه اي كه بطور عمدي يا عذري ترك كرده بر ذمّه او هست و اكنون قدرت بر روزه گرفتن ندارد، تكليف او چيست؟

 

ج: در مفروض سؤال براي تأخير انجام قضاء بايد براي هر روز يك مدّ طعام مانند گندم و جو به فقير غير سيّد كفّاره بدهد و دادن پول آن مجزي نيست و خود قضاء را هم اگر بعدها متمكّن شد انجام دهد والا وصيت كند كه بعد از مرگ برايش استيجار كنند.

 

س161: پدر و مادري بر اثر مريضي و يا كهولت سن و يا اين كه بر اثر سكته اختلال حواس پيدا كرده اند و ساليان آخر عمرشان كه با اين شرائط بوده اند روزه نگرفته اند، آيا بر پسر بزرگتر واجب است روزه هاي آنان را قضاء كند؟

 

ج: با فرض اينكه بر اثر مريضي يا كهولت اختلال حواس در حدّي بوده كه شعور خود را از دست داده و اصلاً درك تكليف نمي‌كردند، قضاي نماز و روزه ايّام اختلال حواس واجب نيست.

 

احكام روزه مسافر

 

س162: آيا مسافر مى تواند روزه مستحبى بگيرد؟

 

ج: روزه مستحبى در مسافرت صحيح نيست.

 

س163: آيا انسان مى تواند در ماه مبارك رمضان براى فرار از روزه عمداً مسافرت كند؟

 

ج: اشكال ندارد ولى مكروه است.

 

* مسافرت قبل از ظهر - برگشت قبل از ظهر

 

س164: مسافر در ماه رمضان بايد از چهار فرسخ بگذرد يا از حدّ ترخّص كه روزه خود را افطار نمايد؟

 

ج: از حدّ ترخّص كه بگذرد روزه را افطار مي كند.

 

س165: كسى كه در ماه رمضان مسافرت مى كند مى تواند در منزل خود افطار نمايد يا بايد از حد ترخّص بگذرد و سپس افطار نمايد؟

 

ج: تا به حدّ ترخّص نرسيده نبايد افطار كند.

 

س166: اگر كسي در ماه مبارك رمضان قبل از اينكه مسافرت خود را آغاز نمايد روزة خود را عمداً باز كند و بعد هم مسافرت او انجام شود چه حكمي دارد؟

 

ج: بايد كفّاره افطار عمد بدهد و قضاء روزه را هم بگيرد.

 

س167: شخصي در ماه رمضان ، قبل از ظهر براي مسافرت از خانه خارج شود و پس از گذشتن از حدّ ترخّص افطار مي نمايد، ولي قبل از رسيدن به حدّ مسافت از مسافرت منصرف و قبل از ظهر به منزل بر مي گردد، آيا امساك بقيّة روز واجب است يا خير؟

 

ج: در فرض سؤال امساك واجب نيست.

 

س168: وقتي انسان وارد وطن مي شود و مفطر بجا نياورد اگر قبل از ظهر وارد شد بايد قصد روزه كند و روزه او صحيح است آيا بايد به وطن برسد قبل از ظهر يا اگر به حد ترخّص هم رسيد قبل از ظهر وظيفه او قصد روزه است و روزه اش صحيح است خلاصه ملاك وطن است يا حدّ ترخّص.

 

ج: اگر قبل از ظهر به جائي برسد كه صداي اذان را بشنود و ديوارهاي وطن را به بيند بايد قصد روزه كند هر چند داخل وطن نشده باشد.

 

س169: در ماه رمضان شخص مسافر از سفر به وطن باز مي گردد اما وصول به حدّ ترخص قبل از زوال بوده و ورود به وطن يا محل اقامت بعد از زوال بوده است، وظيفه اين شخص نسبت به روزه آن روز چيست؟

 

ج: در فرض سؤال اگر قبل از رسيدن به حدّ ترخّص مبطل انجام نداده بايد نيّت روزه كند.

 

س170: شخصي در سفر بوده و قصد داشته پيش از ظهر به وطن برسد و روزه بگيرد و لو استحبابي، قبل از رسيدن به وطن نسياناً و و از روي غفلت چيزي خورده، آيا مي تواند روزه بگيرد؟

 

ج: در فرض سؤال نمي تواند روزه بگيرد.

 

س171: اگر كسي بعد از اذان صبح به شهري برود و بتواند قبل از اذان ظهر به وطن خود برگردد روزه چنين فردي چگونه است؟

 

ج: شخص مفروض بايد نيّت روزه كند و روزه باشد و بعد از اينكه از حدّ ترخص وطن گذشت روزه اش باطل است و نبايد نيت روزه كند پس اگر مفطري به عمل آورد بعد از ماه رمضان قضاي روزه آن روز را مي گيرد و اگر بدون نيت روزه مفطر بجا نياورد تا به آن شهر رفت و از آنجا برگشت و بحدّ ترخّص وطن رسيد و هنوز ظهر نشده بود در آن موقع واجب است نيّت روزه كند و حق خوردن ندارد و روزه اش صحيح است.

 

* مسافرت بعد از ظهر

 

س172: اگر مسافر بعد از ظهر از وطن خود به قصد مسافت شرعي حركت كند، حكم نماز و روزه او چگونه است؟

 

ج: روزه اش صحيح است و قصر و اتمام نماز محل اقامه نماز است يعني اگر در مسافرت نماز بخواند بايد قصر بخواند.

 

س173: در رساله حضرت عالى مسأله 1730 چنين آمده اگر روزه دار بعد از ظهر مسافرت نمايد، بايد روزه خود را تمام كند و در صورتى كه شب نيت سفر كرده باشد احتياطاً قضاى آنرا بجا آورد سؤال اين است كه اين احتياط واجب است يا مستحب؟

 

ج: اين احتياط مستحبى است.

 

س174: اگر روزه دار آغاز سفرش قبل از اذان ظهر و خروج از حدّ ترخّص بعد از اذان باشد ، وظيفه چيست؟

 

ج: در فرض سؤال ، بايد آن روز را روزه بگيرد.

 

س175: اگر كسي در ماه مبارك رمضان مسافرت كند چگونه است؟ اگر كسي صبح مسافرت كند و تا غروب به وطن خود برگردد آيا روزه او صحيح است يا خير؟

 

ج: اگر قبل از ظهر مي رود و بعد از ظهر بر مي گردد روزه صحيح نيست و قضاء دارد.

 

* سفر بين دو وطن

 

س176: اگر يك نفر دو تا وطن داشته باشد در ماه مبارك رمضان مي خواهد از يك وطن برود وطن ديگر اينجا روزه اين آقا چه حكم دارد؟

 

ج: اگر فاصله بين دو وطن به قدر مسافت شرعي باشد چنانچه بعد از ظهر حركت كند روزه صحيح است در بين راه و در مقصد و اگر قبل از ظهر حركت كند بعد از گذشتن از حدّ ترخّص روزه باطل مي شود ولي اگر پيش از ظهر به وطن برسد و مفطري به جا نياورده باشد بايد نيت روزه كند.

 

* روزه و قصد اقامة ده روز

 

س177: اگر كسي درماه مبارك رمضان بعد از ظهر مسافرت كند و به محلّي برسد كه در آنجا ظهر نشده ،‌ آيا واجب است روزه را به آخر برساند يا نه؟

 

ج: اگر ده روز مي ماند واجب است روزه را به آخر برساند و اگر ده روز نميماند بنا بر احتياط روزه را افطار نكند و قضاي آن را هم بگيرد.

 

س178: شخصي در مكاني نيّت اقامه كرده است و يك نماز 4 ركعتي خوانده و بعد از آن از نيت اقامه اش بر گشت، آيا مادامي كه در آن مكان است به روزه گرفتن مكلف است؟

 

ج: بلي، در فرض سؤال بايد روزه بگيرد.

 

س179: مسافر در سفر نماز تمام خوانده، روزه را هم گرفته بعداً فهميد كه بايد نماز را شكسته و روزه را افطار نمايد. آيا نماز و روزه قبلى وى درست است يا احتياج به اعاده دارد؟

 

ج: نماز و روزه اش صحيح است احتياج به قضاء ندارد.

 

 

س180: اگر شخصى در ماه مبارك رمضان به مسافرت برود و قصد ده روز نمايد، در بين اين ده روز آيا مى تواند در بلاد كبيره بيش از 4 فرسخ از منزل خود دور شود؟

 

ج: در فرض سؤال، چنانچه تمام مسافتى را كه طى مي كند در داخل شهر باشد، اشكال ندارد.

 

* سفر شغلي

 

س181: كليه اساتيد دانشگاه كه هفته اى دو روز از تهران به اصفهان براى تدريس مي آيند حكم نماز و روزه آنها چيست؟

 

ج: افرادى كه شغلشان مثل معلمى يا استادى يا مأموريت يا دانشجوئى يا خريد جنس يا كارگرى يا كشاورزى يا تجارت يا تبليغ و امثال اينهاست اگر در مدت طولانى مثل پنج شش ماه و بيشتر براى اين شغلها بصورت همه روزه يا هر هفته يكروز يا بيشتر يا هر ده روز يكبار سفر مينمايند و سفرشان حداقل ذهاباً و اياباً هشت فرسخ باشد روزه آنها صحيح و نمازشان تمام است.

 

س182: بنده محلّ زندگي و وطنم يكي است شغلم بيرون از حدّ ترخّص ولي دون مسافت شرعي مي باشد و در طول سال بين محلّ كار و وطن تردّد مي نمايم ولي هر از چند گاهي براي مأموريّت مسافتي بيش از 5/22 كيلومتر طيّ مي كنم ، حال نمازم داراي چه حكمي است ؟ قابل ذكر است كه فاصله بين دو مأموريّت گاهي كمتر از 10 روز و گاهي بيشتر از آن است.

 

ج: اگر در هر 10 روز حدّاقل به يك مسافت شرعي سفر كنيد براي شغلتان به طوري كه 10 روز پي درپي در يك جا نمانيد و حدّاقل تا حدود 4 ماه چنين سفري ادامه داشته باشد ، نمازتان تمام و روزه صحيح است و إلّا نماز قصر است و روزه صحيح نيست.

 

* تبعيّت زن از شوهر

 

س183: زنى كه ازدواج مى كند و از وطن اصلى خود به شهر ديگرى مى رود و در عرض سال چند مرتبه براى ديدن ارحام به وطن اصليش باز مى گردد نماز و روزه او چه حكمى دارد؟

 

ج: در فرض سؤال كه زن بنا دارد در وطن شوهر همراه با شوهر زندگى كند اعراض قهرى از وطن خود اوست در بازگشت به وطن جهت صله ارحام حكم مسافر را دارد.

 

كساني كه روزه بر آنان واجب نيست

 

*پيرمرد و پيرزن

 

س184: شيخ و شيخه كه مكلّف به كفّاره مدّ مي باشند، اگر وسط ماه رمضان مسافرت كنند باز اين 15 روز اخير كه در سفر بوده اند هم مكلّف به كفّارۀ مد مي باشند، يا اين كه چون مسافر بوده اند كفّاره ساقط است؟

 

ج: بلي بايد كفاره روزهائي را هم كه در مسافرت بوده بدهد.

 

* مريض

 

س185: بيمارى سنگ كليه كه كليه هم سنگ ساز است ونبايد كليه از مايعات خالى باشد و در روز مي بايست مايعات صرف و ميل كرد، مانع از روزه گرفتن رمضان و غير آن ايّام است، و آيا بيمار مبتلا به اين درد مى تواند روزه بگيرد وفقط بمقدار لازم مايعات ( آب ) بنوشد؟

 

ج: درفرض سؤال آشاميدن مايعات مبطل روزه است ولى اينگونه اشخاص چنانچه احتمال عقلائى بدهند كه روزه براى آنها ضرر دارد بطورى كه از آن احتمال براى آنها خوف ضرر حاصل شود واجب نيست روزه بگيرند و اگر در تمام سال اين خوف وجود داشته باشد قضاء هم ندارد فقط بايد براى هر روز يك مدّ (يك چارك) طعام مانند گندم و جو و برنج به عنوان كفّاره به فقير غير سيّد بدهند و دادن پول مجزى نيست.

 

س186: اگر شخصي مبتلا به تنگي نفس شديد باشد و احياناً در ماه رمضان بعضي مواقع به علت بيماري شديد، احتياج فقط به يك قرص داشته باشد و با خوردن يك قرص امكان دارد روزه را بگيرد، آيا روزۀ او باطل است يا خير و يا قضا و كفّاره دارد؟

 

ج: اگر بدون خوردن قرص نمي تواند روزه بگيرد روزه واجب نيست و چنانچه در تمام سال اين حالت باقي باشد براي هر روز يك مدّ كفّاره پس از رسيدن رمضان بعد بدهد.

 

* زن باردار- زن شيرده

 

س187: اينجانب داراى فرزند 13 ماهه هستم كه علاوه بر خوردن غذا ، از شير مادر نيز استفاده مي كند و همسر بنده به علت شير دادن، ضعف مي كرده است و چند روزى را روزه نگرفته، وظيفه ايشان چيست؟

 

ج: در فرض سؤال ، چنانچه روزه براى بچه و يا مادر او بخاطر شير دادن ضرر داشته و يا احتمال عقلائى ضرر مى داده كه قهراً موجب خوف ضرر ميشود خوردن روزه اشكال نداشته ولى بايد براى هر روزي كه خورده يك مدّ طعام مانند گندم و جو و برنج به فقير غير سيّد بدهد و دادن پول اينها كفايت نمى كند و بايد قضاى روزه ها را نيز بگيرد.

 

س188: زن مرضعه (شيرده) كه شيرش كم است اگر بتواند از شير خشك يا شير گاو براي شير دادن بچّه استفاده نمايد ، آيا لازم است اين كار را نمايد و روزه هاي ماه رمضان را بگيرد يا آن كه مي تواند روزه نگيرد و بجايش فديه دهد؟

 

ج: در فرض سؤال اگر با شير گاو و يا شير خشك و غيره تغذيه به طفل بدون ضرر ممكن باشد احتياط واجب آن است كه روزه بگيرد.

 

س189:آيا براي خانم 5 ماه بار دار روزه واجب ميباشد؟‌

 

ج: اشخاص مختلفند بطور كلي اگر به تجربه يا از قول طبيب حاذق خوف ضرر براي خود زن يا بچه اش حاصل شود روزه نگيرد.

 

س190: براي خانمهاي بار دار از چه ماهي روزه گرفتن واجب نيست؟‌

 

ج: معيار ماه چندم نيست وروزه بر او واجب است مگر وقتي كه از يك منشأ عقلائي و قابل اعتماد مانند تجربه خود يا گفته پزشك مورد اطمينان خوف ضرر براي خود يا بچّه اش پيدا كند.

 

س191: زني حامله است و نمي داند روزه برايش ضرر دارد يا نه، آيا بايد روزه بگيرد؟

 

ج: اگر خوف ضرر براي خود و يا جنين داشته باشد نبايد روزه بگيرد و اگر خوف ضرر ندارد بايد روزه بگيرد.

 

س192: زن حامله يا شيرده كه روزه نگرفته و بايد فديه (روزانه) بدهد و روزه را بعداً قضاء نمايد ، اگر قضاء روزه را تا سال بعد نگرفت چه با عذر چه بدون عذر ، آيا بايد كفّاره تأخير هم بدهد؟

 

ج: بلى، بايد كفّاره تأخير هم بدهد.

 

س193: در سال 60 باردار بودم و61 بچه شير مى دادم و62 باردار بودم و63 بچه شير مى دادم و64 باردار بودم و65 بچه شير مى دادم و در اين ايّام روزه هايم را خورده ام وهمچنين72 باردار بودم و73 بچه شير مى دادم و روزه هايم را خورده ام. از نظر بدنى هم ضعيف هستم البته نه آن طور كه اصلاً نتوانم روزه بگيرم، چرا روزه هايم را مى گيرم ولى روزه هاى عقب افتاده اذيتم مى كند و بعد از چند روز روزه گرفتن مريض مى شوم و به سختى و ضعف مى افتم، درمورد اين روزه هاى عقب افتاده چه دستور مى دهيد؟ البته كفّاره اين روزه ها را در همان سالها داده ام.

 

ج: در فرض سؤال، چون قضاى آن روزه ها را نگرفته ايد تا سال گذشته براى اين جهت هم بايد براى هر روزه يك چارك گندم يا جو به عنوان كفّاره تأخير بدهيد بلى اگر واقعاً قدرت روزه گرفتن را در تمام مدّت سالهاى مذكوره از جهت ضعف بدنى نه از جهت حامله بودن نداشته ايد قضا ندارد.

 

س194: افرادي كه داخل در عناوين پيرمرد و پيرزن، ذوالعطاش، حامله و مرضعه هستند واجب است فديه روزانه بدهند حال اگر اين اشخاص مريض شوند به مرضي كه سبب مستقل براي روزه نگرفتن است آيا دو تكليف متوجه آنان ميباشد (فديه يا كفّاره تأخير) يا اقل التكليفين (كفّاره تأخير)؟

 

ج: در فرض سؤال چنانچه مرض از ابتداي ماه مبارك رمضان تا ماه مبارك رمضان بعد ادامه داشته باشد قضاء ندارد ويك كفّاره مجزي است و اگر در طول يك سال بهبودي حاصل شود در مورد حامل و مرضع چنانچه قضاي روزه را قبل از ماه مبارك رمضان بعد نگيرد دو كفّاره دارد و در مورد پيرمرد و پيرزن و ذوالعطاش كه هيچكدام تا رمضان بعد نمي توانند روزه بگيرند يك كفّاره كفايت مي كند و اگر بتوانند و قضاي روزه را نگرفته باشند بايد دو كفّاره بدهند.

 

راه ثابت شدن اول ماه

 

س195: آيا با محاسبات منجّمين، ماه ثابت مى شود ـ مخصوصاً وقتيكه آنها امروز نسبت به زمان گذشته امكانات خيلى دقيق و مجهّز در اختيار دارند و اصرار مي ورزند كه نتائج دستگاه هاى علمى امروز قابل انكار نمى باشد؟

 

ج: پيشگوئى منجمّين بنفسه حجّت شرعيّه نيست، بلى اگر براى هر كس موجب علم به صحّت محاسبه شود، بايد به علمى كه از گفته منجّم حاصل شده عمل نمايد.

 

س196: آيا تطوّق و بلند بودن هلال را، دليل بر شب دوم مى دانيد؟

 

ج: بلند بودن ماه و تطوق آن، دليل شرعى بر شب دوم نيست.

 

س197: اگر راديو و رسانه هاي ديگر خبر دهند كه در شهري ماه را ديده‌اند، آيا مسلمان ها در سراسر آن كشور مي توانند عيد كنند يا نه؟

 

ج: اگر از خبر راديو يا رسانه هاي ديگر برايش علم حاصل شود بايد عيد قرار دهد.

 

س198: اگر در پايان ماه رمضان اعلام كنند مثلاً فردا عيد سعيد فطر است آيا آن روز را مي توانيم عيد محسوب كنيم يا نظر حضرتعالي چيز ديگري است؟

 

ج: بايد بطوري كه در توضيح المسائل مذكور است، رؤيت ماه از طرق شرعيّه ثابت شود و يا مجتهد جامع الشرائط حكم كند به اينكه فلان روز عيد فطر است.

 

س199: اگر از طرف يك يا چند نفر از مراجع عظام روز اول (مثلاً) ماه رمضان اعلام شود، آيا بر كسانى كه از ايشان تقليد نمى كنند هم واجب است آنروز را نيت روز اول ماه رمضان كنند؟

 

ج: در صورتى كه مجتهد جامع الشرائط حكم كند كه فلان روز اوّل ماه است همه بايد اطاعت كنند و آنروز اوّل ماه محسوب مي شود ولى اگر حكم نكند و فقط بر اساس اطلاعاتى كه از اشخاص بدست آورده بفرمايد براى من ثابت شده كه اوّل ماه است چنانچه براى ديگران از قول او اطمينان حاصل شود كه ماه رؤيت شده و اوّل ماه است حكم اوّل ماه را دارد و الّا نه.

 

س200: چنانچه براي مرجع تقليد ثابت شود كه رؤيت هلال شده و عيد فطر است و همين كه از او سؤال شود بفرمايد: اوّل ماه براي من ثابت شده ولي حكم نكند، مقلّد او به محض سؤال و اطّلاع آيا مي تواند افطار كند؟

 

ج: در فرض سؤال چنانچه مقلد از قول مرجع تقليدش يقين يا اطمينان به حلول ماه شوال حاصل نمايد بايد افطار كند و اگر يقين نكند نمي تواند افطاركند.

 

س201: اگر در موضوع رؤيت هلال ماه شوال ، مرجع معظم تقليد بفرمايد ( رؤيت هلال براي من ثابت شده است ) اين فرموده مرجع تقليد، حكم مي باشد يا فتوا ؟ و وظيفه مقلدين اين مرجع تقليد و مقلدين ديگر مراجع تقليد وقتي كه مرجع تقليد فرمودند (عيد فطر، براي من ثابت شده است) چگونه مي باشد؟

 

ج: اين نه حكم است نه فتوي فقط خبر دادن از ثبوت رؤيت هلال است و وظيفه كساني كه اطلاع از اين امر مي يابند اين است كه اگر از اين كه رؤيت هلال براي مرجع تقليدش ثابت شده براي آنها يقين حاصل شود بايد افطار كنند.

 

س202: چگونه ممكن است خداوند و قرآن يكي هستند اسلام هم يكي هست ولي نظرات مراجع در حدود يك مسئله با هم فرق مي كند، مثلاً همين مسئله نماز و روزه كه براي من پيش آمده است يا براي من سؤال است چگونه بعضي مراجع 5 شنبه را عيد گرفتند و كسي به آنها اطلاع نداده بود و سي روزه زحمت كشيدند و براي خدا روزه گرفتند چه مي شود مگر مي شود در عصر حاضر كه تا اين حد علم پيشرفت كرده و دستگاه‌هاي مجهز نجومي وجود دارد قادر به ديدن هلال ماه نباشند و اين همه اختلاف به وجود بيايد؟

 

ج: البته اسلام يكي و قرآن هم يكي است ولي برداشت و فهم احكام خدا از قرآن و روايات تفاوت دارد مانند پزشكان كه نظرشان در موارد بسياري با هم تفاوت دارند و در رابطه با عيد بودن پنج شنبه هر كس يقين به رؤيت هلال در شب پنج شنبه كرده پنج شنبه برايش عيد است كه بايد افطار كند و هر كس يقين نكرده وظيفه اش استمرار روزه پنج شنبه است.

 

س203: الف) چون شب قدر در تمام سال يك شب است و آن هم به نظر مي رسد در جايي واقع مي شود كه حضرت صاحب الزمان عجّل الله تعالي فرجه الشريف اقامت دارند، آيا مي شود اعمال و روزۀ ماه مبارك رمضان را از كشور سعودي تبعيّت كرد يا خير؟

 

ب) مثلا ً در عربستان 2 شنبه اول ماه مي باشد و در ايران سه شنبه موضوع اختلاف يك روز است شب قدر يك شب عيد فطر يك روز عيد اضحي يك روز عمل به كدام صحيح است؟

 

ج الف: شب قدر مثل شب بيست و يكم و بيست و سوّم ماه مبارك رمضان در مسير خود همۀ زمين و مناطق معتدله را طي مي كند و روز آن هم به نحو مرقوم مناطق معتدله را به تدريج سير مي كند لذا در بيست و چهار ساعت 23 رمضان مثلاً در مجموع زمين به تناوب مانند هم شب وجود دارد و هم روز آن و حضرت ولي عصر ارواح العالمين له الفداء ممكن است در نقطه اي باشند كه شب باشد چنانكه ممكن است در
نقطه اي باشند كه روز باشد و ممكن است در هر دو نقطه بلكه چندين نقطه حضور داشته باشند.

 

ج ب: در فرض سؤال اگر به علم يا بيّنۀ شرعيه رؤيت هلال در سعودي ثابت شود شبهاي قدر و عيد فطر و عيد اضحي را طبق همان قرار دهد.

 

* اتحاد افق- اختلاف افق

 

س204: اگر ماه رمضان در شهرى ديده شود، در شهرها ديگرى كه افق آنها يكسان و يا دو ساعت فرق دارند اول ماه ثابت مى شود يا نه؟

 

ج: اكتفاء به رؤيت ماه در يك بلد براى ساير بلاد بعيد نيست.

 

س205: اگر ماه در كشورهاى شرقى رؤيت شود، آيا براى كشورهاى غربى خود بخود ثابت مى شود يا خير؟

 

ج: بطور كلى در هر نقطه از زمين كه ماه رؤيت شود براى هر نقطه ديگر كه بعداً روز مى شود آن روز، روز اول ماه است.

 

س206: بعضى از مراجع عظام، در رؤيت هلال در شهرى شرط كفايت آن در شهر ديگر را، اتحاد افق مى دانند تفاوت افق چه قدر باشد كافى از رؤيت در شهر ديگر نيست؟

 

ج: بنظر حقير رؤيت هلال اگر به يكى از راههائى كه در رساله هاى عمليّه مذكور است ثابت شود، براى همه نقاطى كه روزشان بعد از آن است كفايت مى كند.

 

س207: آيا رؤيت هلال با استفاده از ابزارهاي نجومي ( دوربين، تلسكوپ و ... ) اعتبار شرعي دارد؟

 

ج: كفايت رؤيت با چشم مسلّّح مورد اشكال است.

 

س208: توضيح دهيد با توجه به پيشرفتهاي علم نجوم چرا باز هم در كشور ما هر سال روز عيد فطر و رؤيت ماه مورد ترديد است؟ چه لزومي دارد كه حتماً با چشم غير مسلّح ماه را ببينيم؟

 

ج: آنچه موضوع حكم است رؤيت با چشم غير مسلّح است و اِخبار از طريق علم نجوم اگر موجب قطع براي شخص نشود كافي نيست.

 

س209: اگر كسي با استفاده از محاسبات دقيق رياضي ثابت كند كه فلان شب، شب اوّل ماه مبارك رمضان است ولي با چشم محض و بدون بهره گيري از ابزار ويژه نتواند ماه را ببيند، آيا از اين راه براي او شرعاً اوّل ماه ثابت مي شود؟

 

ج: از هر راهي كه شخص يقين به اوّل ماه كند بطوري كه هيچ احتمال اشتباه ندهد شرعاً موظّف است بر طبق يقين خود عمل كند.

 

روزه هاي حرام و مكروه

 

* مرض و روزه داري

 

س210: ملاك مريض كه روزه ماه رمضان از وى ساقط است، چيست؟

 

ج: اگر بداند روزه براى او مضرّ است يا مظنه ضرر داشته باشد و يا احتمال عقلايى بدهد كه مضر باشد به طورى كه از آن احتمال، خوف ضرر حاصل شود، روزه واجب نيست و بعد بايد قضاى آن را بگيرد بلى اگر مرض تا رمضان سال بعد طول بكشد قضا هم ساقط است، فقط بايد كفّاره مدّ بدهد.

 

س211: آيا احتمال ضرر و بيمارى مجوزى براى افطار مى باشد يا اطمينان به ضرر و بيمارى لازم است؟ ميزان در مقدار ضرر چيست؟

 

ج: خوف ضرر مجوز بلكه موجب افطار است و اطمينان لازم نيست و نسبت به مقدار آن كافى است كه عرف عقلاء اثر مترتب بر روزه را ضرر محسوب دارند.

 

س212: آيا كسي كه مريض است نمي تواند روزه بگيرد و يا دكتر گفته نبايد در ماه مبارك رمضان روزه بگيري آيا بايد روزه نگيرد حرف دكتر مطاع است يا نه؟

 

ج: ميزان در جواز افطار و دادن كفاره مدّ احتمال عقلائي است كه موجب خوف ضرر باشد پس اگر چنين خوفي براي مريض حاصل شود افطار جايز است با دادن كفاره هر چند دكتر بگويد روزه ضرر ندارد و اگر چنين خوفي براي مريض حاصل نشده باشد افطار جايز نيست هر چند دكتر بگويد روزه ضرر دارد.

 

* قول طبيب

 

س213: اگر طبيب به مريض بگويد روزه براي شما ضرر دارد، آيا قول طبيب حجت است؟

 

ج: اگر از قول طبيب خوف به ضرر روزه حاصل بشود نبايد روزه بگيرد.

 

س214: اگر فردى به سنگ كليه مبتلا شده ( عمل شده ) و سه دكتر اظهار نموده اند كه بايستى در طول شبانه روز و سال ، آب به كليه ها برسد، آيا روزه واجب ماه رمضان بر او واجب است ؟

 

ج: اگر از گفته اطباء خوف ضرر حاصل شود روزه صحيح نيست.

 

س215: ملاك در تشخيص ضررى كه مانع از روزه مى شود نظر دكتر است يا خود انسان؟

 

ج: ملاك خوف ضرر است ولو اينكه خوف ضرر از گفته دكتر پيدا شود.

 

س216: دكتري مريضي را از روزه گرفتن منع ميكند ولي خود شخص مي داند كه روزه برايش ضرر ندارد چه بايد بكند؟

 

ج: بايد روزه بگيرد.

 

* روزه داري و چشم درد

 

س217: اگر روزه موجب چشم درد نمى باشد ولى سوى چشم كم مى شود آيا كسى كه به اين بيمارى مبتلا است بايد روزه بگيرد يا نه؟

 

ج: اگر بطور موقت باشد كه بعد از روزه بر طرف مي شود مجوّز افطار نيست ولى اگر روزه موجب شود كه نور چشم براى هميشه كم شود روزه واجب نيست.

 

س218: دختري دارم 14 ساله كه وي نيز همه ساله روزه هاي خود را گرفته امّا هر سال بعد از روزه گرفتن از درجه بينائي اش كاسته مي گردد و در هر حال حاضر درجه بينايي اش به 5/3 و 4 رسيده. لذا استدعا دارم نسبت به اعلان نظر آن مرجع عظيم الشأن.

 

ج: اگر اين عارضه موقتي باشد كه بر طرف مي گردد و غالباً براي اشخاص در سن سيزده و چهارده سالگي عارض مي شود و قابل اعتنا نيست روزه را بگيرد و اگر بر خلاف متعارف و بيش از سائر روزه داران هم سنّ و سالش عارضۀ كم سو شدن چشم داشته باشد يا احتمال عقلائي بدهد روزه بر او واجب نيست.

 

*روزه داري و ضعف و ناتواني

 

س219: خواهشمند است ديدگاه شرع مقدّس اسلام را دربارۀ روزۀ افرادي كه تازه پا به سنّ بلوغ گذاشته اند در موارد ذيل بيان فرماييد: الف) اگر دختر يا پسري كه اخيراً پا به سن بلوغ گذاشته اند از ديدگاه والدين ناتوان از انجام فريضۀ روزه تشخيص داده شوند، و خوف زيان جسمي دربارۀ فرزندان خود داشته باشند، آيا والدين مي توانند در اين مورد، ‌فرزندان خود را از انجام روزه بازدارند؟

 

ب) در صورتي كه پزشك دربارۀ اين دختر يا پسر آنها را ناتوان از انجام فريضه تشخيص دهد آيا اين افراد مي توانند روزه نگيرند؟

 

ج) اگر دختر يا پسر تازه بالغ شخصاً خوف ضرر داشته باشند، و خود را ناتوان از انجام فريضه بدانند حكم چيست؟

 

ج الف: معيار در جواز افطار اينست كه شخص خودش بيم ضرر مورد اعتناء عرف داشته باشد. ب: اگر خودشان از گفته پزشك خائف شوند بايد افطار كنند. ج: حكم همان است كه در جواب الف وب بيان شد.

 

س220: شخص مريض قندي بوقت معين بايد قرص بخورد بدون آب مي تواند قرص استفاده كند؟

 

ج: با فرض احتياج به خوردن قرص و خوردن آن روزه صحيح نيست ولي قضا دارد.

 

س221: آيا روزه گرفتن شخصي در صورتي كه با ضعف و بي حالي و سر درد و حال به هم خوردگي همراه باشد آيا صحيح است.

 

ج: اگر ضرر داشته باشد صحيح نيست.

 

س222: اگر انسان به خاطر عذري احتمال قوي بيش از 50 درصد مي دهد كه روزه بر او واجب نيست و نگرفت بعد معلوم شد بر او واجب بوده تكليف او از حيث قضا و كفاره چگونه است؟

 

ج: در فرض سؤال اگر احتمال عقلائي بدهد كه روزه براي او ضرر دارد به طوري كه از آن احتمال ترس ضرر برايش حاصل شود فقط قضاء بر او واجب است و كفاره ندارد هر چند بعد معلوم شود كه برايش ضرر ندارد ولي اگر منظور احتمال عدم وجوب روزه از جهات ديگر است بايد مورد آن ذكر شود تا جواب مقتضي داده شود.

 

س223: با وجوديكه حضرتعالي سه شنبه را عيد فطر اعلام نموده بوديد،‌ مقلّد شما تا اذان ظهر نتوانسته از صحّت اين تصميم اطمينان حاصل كند و تماسهاي مكرّر با دفتر نيز ثمري در بر نداشته است. بنا بر اين روزۀ روز 30 ام را گرفته است. در اين صورت مسئله چگونه خواهد شد؟

 

ج: در صورت مذكور شما معذوريد و چيزي بر شما نيست.

 

س224: روزه گرفتن در روز عاشورا چه حكمي دارد؟

 

ج: مكروه است.

 

روزه هاي مستحب

 

س225: آيا روزه هاي مستحبي بايد با اجازه پدر و مادر باشد يا خير و نمازهاي مستحبي چطور؟

 

ج: اگر مستلزم اذيت شدن آن ها نباشد اجازه لازم نيست.

 

س226: اگر بچه اي بالغ شود باز هم براي روزه هاي مستحبي بايد اجازه از پدر و مادر بگيرد؟

 

ج: اجازه لازم نيست.

 

س227: الف) فردي روزۀ مستحبّي مي گيرد. در همان روز به ميهماني مي رود حال اگر صاحبخانه به او چيزي تعارف كند بايد آن را برداشته و بخورد يا نه؟ چرا؟ب) در اين صورت اگر روزه را نخوريم ثواب بيشتري مي كنيم يا اگر تعارف صاحبخانه را رد نكنيم؟

 

ج الف وب: اگر صاحبخانه مؤمن باشد و او را به خوردن روزه دعوت كند افطار مستحب است زيرا ثواب اجابت مؤمن بيش از ثواب نگه داشتن روزه است.

 

س228: آيا واقعاً اگر كسي روزۀ مستحب باشد و ديگران به او غذايي تعارف كنند چه بدانند او روزه است يا نه: آيا ثواب روزه را مي برد؟ آيا جزء روزه داران آن روز محسوب مي شود؟ آيا ثواب بيشتري مي برد؟

 

ج: قدر متيقّن اين ثواب در صورتي است كه بدانند روزه است و درخواست كنند كه افطار كند و روزه دار بخاطر اجابت دعوت آنها افطار كند.

 

س229: از نظر حضرتعالي خوردن روزه مستحبّي قبل از افطار چه حكمي دارد؟ و آيا بعد از ظهر روزه مستحبي استقرار پيدا كرده و نبايد آن را خورد؟ در ضمن اين كه مي گويند اگر مؤمني تعارف كرد بهتر است كه روزه خود را افطار كنيد ، صحّت دارد؟ و مراد از مؤمن چيست؟

 

ج: إفطار روزه مستحبّي در هر وقت روز مانعي ندارد و اگر مؤمني او را دعوت به إفطار كرد اجابتش مستحبّ است و مقصود از (مؤمن) شيعه إثناعشري است.

 

س230: اينجانب از نظر تقليد بقاء بر ميّت آيت الله العظمي گلپايگاني هستم. در مسألۀ شمارۀ 1757 صفحۀ 297 رسالۀ توضيح المسائل ايشان آمده است: روزۀ تمام روز هاي سال غير از روز هاي حرام و مكروه كه گفته شد، مستحب است و براي بعضي از روزها بيشتر سفارش شده است كه از آن جمله است1- پنجشنبۀ اوّل و پنجشنبۀ آخر هر ماه و چهارشنبه اوّلي كه بعد از روز دهم ماه است و اگر كسي اينها را بجا نياورد مستحب است قضا نمايد و چنانچه اصلاً نتواند روزه بگيرد مستحب است براي هر روز يك مدّ طعام يا 6/12 نخود نقره به فقير بدهد. 2- ... 3- ... 4- ... الف) حال كه اينجانب 63 سال دارم آيا ميتوانم براي تمام 48 سال قبل كه از فيض گرفتن روزه مستحبي ماهيانه محروم بودم روزانه يك مدّ طعام بدهم و فضيلت 3 روز روزۀ ماهيانه را درك كنم ب) در مورد شماره 2و3و4- اين فتوي كه در مسألۀ 1757- گنجانيده شده چطور ج) در مورد ايّام 47 سال قبل كه از فيض روزۀ مستحبّي ايّام سال محروم بودم بندهاي شمارۀ 2و3و4 اين مسأله را ميتوان هم با دادن يك مدّ طعام بفقير ثواب 3 روز – روزۀ ماهيانه مستحبي را كسب نمود يا نه؟

 

ج الف: اگر به رجاء ثواب بنحو مذ كور عمل نمائيد انشاء الله مقبول درگاه خداوند ميشود. ب: در مورد ( 2و3و4 ) ‌دستوردادن مدّ وارد نشده است. ج: مانع ندارد.

 

روزه نذري

 

س231: آيا كسى كه در سفر بسر مى برد مى تواند نذر كند كه مثلاً فرداى آن روز را در سفر روزه بگيرد؟

 

ج: نذر بصورت مذكور صحيح نيست.

 

س232: آيا مي توان در مدينه يك روز ، روزه نذر نمود؟

 

ج: اگر در حضور نذر كند كه يك روز در مدينه منوّره روزه بگيرد اشكال ندارد.

 

مسائل متفرقه

 

* حكم روزه كسي كه نماز نمي خواند

 

س233: كيفيت روزه شخص كاهل نماز، كه در انجام نمازهاى واجبش، كوتاهى كرده چيست؟

 

ج: روزه، واجب ديگرى است و شخص مذكور به جهت كاهل نماز بودن، معصيت كار است، ولى اگر روزه گرفته روزه او صحيح است.

 

*روزه داري و غيبت

 

س234: آيا غيبت روزه را باطل مي كند با اين كه روايت است كه اگر كسي غيبت ديگري كند گوشت تن برادر مردۀ خود را مي جود آيا با اين حال هم روزۀ ما باطل است در صورتي كه غيبت جزء نه چيزي كه روزه را باطل مي كند نيست با اين حال آيا غيبت روزه را باطل مي كند يا نه؟ اگر غيبت روزه را باطل نمي كند پس حكمش چيست؟ توضيح دهيد.

 

ج: غيبت از مبطلات روزه نيست ولي ممكن است ثواب روزه را كم كند و يا مانع قبولي روزه در درگاه خداوند باشد و روايت مذكوره هم اشاره به اين مطلب است.

 

* مستحب است افطار با چه باشد؟

 

س235: بهتر است روزه با كداميك از مواد و موارد گفته شده باز شود.

 

الف) خرما ب) نان ج) سبزي د) غذا هـ) ابتدا نماز بعد خرما و) ابتدا نماز، نان

 

ج: مستحب است كه افطار با خرما باشد و مستحب است قبل از افطار نماز مغرب را بخواند مگر آنكه ضعف و يا منتظر داشته باشد و براي مستحبّات به اعمال مبارك رمضان در كتاب شريف مفاتيح الجنان مرحوم محدّث قمي رضوان الله عليه مراجعه نمائيد.

 

* افطارروزه با مال خمس نداده

 

س236: آيا كساني كه خمس اموالشان را پرداخت نمي كنند در عين اينكه به آنها تعلق ميگيرد با اين حال ماه رمضان روزه ميگيرند و با طعام و ميوه و غذاي خمس نداده افطار ميكنند به روزه آنها خللي وارد ميكند يا نه؟

 

ج: اگر آنچه را يقيناً مورد تعلّق خمس شده و نداده اند بخورند علاوه بر معصيت ثواب روزه آنها كم مي شود.

 

* آيا با سهم امام مي شود افطاري داد؟

 

س237: در ماه مبارك رمضان مدارس آموزش و پرورش هر كدام يك شب افطاري به دانش آموزان مي دهند و براي اينكار بودجه اي آموزش و پرورش نمي دهد و اولياء مدرسه درخواست كمك مالي از پدران دانش آموزان دارند ، آيا از سهم مبارك امام كه از شما اجازه دارم مي توانم به اين قسمت كمك كنم يا خير؟

 

ج: متوجه باشيد كه در صرف سهم مبارك امام عليه السلام بايد اولويتها را رعايت نمود . مثلاً اگر شما اشخاصي را از ارحام يا غير ارحام مستمند از جوان و سالمند مي شناسيد كه براي اداره وضع عادي زندگي و معاش در مانده اند حتماً صرف سهم مبارك براي رفع نياز و تنظيم امر معاش آنها از اطعام و ضيافت و اينگونه امور اَلزم است لذا اين برنامه ضيافت را براي كسب ثواب افطار ماه مبارك رمضان كه بسيار هم عظيم و بزرگ است از مال خالص و پاك خودتان قرار دهيد و سهم مبارك را در موارد لازم تر صرف كنيد خداوند متعال بر توفيق جنابعالي بيفزايد.

 

* وقت نماز در شبهاي مهتابي

 

س238: بنده قبلاً مقلّد حضرت إمام بودم و فتواى إيشان را در ارتباط با شبهاى مهتابى و خواندن نماز صبح به مدّت حدوداً بيست دقيقه بعد از اذان و يا در مورد امساك در سحرها، عمل مى نمودم. خواستم سؤال نمايم كه حضرتعالى در اين مورد نظر مباركتان چيست و آيا مي شود به مدت همان 5 يا 6 دقيقه احتياطاً بعد از اذان صبح نماز خواند و يا قبل از اين إمساك نمود؟

 

ج: هر وقت يقين به صبح كرديد مي توانيد نماز صبح بخوانيد و در آن موقع امساك لازم است و فرقى در اين جهت بين شب مهتابى و غير آن نيست.

 

س239: آيا حكم ليالى مقمره با ليالى ديگر فرق دارد؟

 

ج: فرقي ندارد.

 

 

 

منبع:پایگاه اطلاع رسانی آیت الله صافی گلپایگانی

Copyright © 2009 The AhlulBayt World Assembly . All right reserved