• تاريخ: دوشنبه 10 بهمن 1390

آيا قسم خوردن در ماه رمضان، روزه را باطل مى كند؟


           

پرسش

آيا قسم خوردن در ماه رمضان، روزه را باطل مى كند؟

پاسخ

قسم به معناى سوگند است. اصل آن، چنان كه راغب گفته، از «قسامه» است; [1] و قسامه بنا به نقل اقرب الموارد، جماعتى است كه بر چيزى سوگند مى خورند و آن را مى گيرند يا به چيزى گواهى مى دهند. [2]

در زبان عربى، «يمين» نيز به معناى قسم و پيمان است. در كتاب هاى فقهى شيعه و سنّى، احكام سوگند در ذيل همين عنوان آمده است.

در كتاب الفقه على المذاهب الاربعه آمده است: حكم سوگند خوردن به اختلاف احوال، گوناگون مى شود; پس گاهى واجب مى شود و آن وقتى است كه امر واجبى بر آن متوقف باشد، مثل آن جا كه نجات انسانى كه خونش محفوظ است، متوقف بر سوگند باشد. گاه حرام مى شود، مثل آن كه براى ارتكاب فعل حرامى سوگند ياد نمايد. گاه حكمش غير از اين دو حكم است. مالكى ها سوگند خوردن به خداوند يا صفتى از صفات او را جايز مى دانند. از ديدگاه مالكيان، سوگند ياد كردن، گاهى مستحب مى شود; مثل آن جا كه تعظيم امرى از امور دينى در ميان باشد، يا ترغيب به آن يا جلوگيرى از كارى ناپسند متوقف بر آن باشد. به نظر آنان، بسيار سوگند خوردن از بدعت هايى است كه پس از سلف، حادث شده است.

شافعيان اصل در سوگند خوردن را كراهت مى دانند; هر چند در مواردى به مباح و مستحب بودن آن قائل هستند. حنبلى ها هم سوگند را به واجب، حرام، مستحب، مكروه و مباح، تقسيم و براى هر يك مصاديقى ذكر كرده اند.

حنفى ها، همچون مالكى ها، اصل در سوگند به خداوند يا صفتى از صفات او را جايز مى دانند; هر چند قسم خوردنِ بسيار را نمى پسندند. از ديدگاه فقهاى اهل سنت، عمل كردن بر خلاف سوگند موجب كفاره است. [3]

از ديدگاه فقه شيعه، سوگند خوردن نوعى تعهد شرعى است كه با اجتماع شرايط آن، عمل به مقتضاى آن واجب است; به گونه اى كه اگر عمل نكند، بايد كفاره بدهد.

قسم چند شرط دارد: 1. كسى كه قسم مى خورد بايد بالغ و عاقل باشد; 2. كارى را كه قسم مى خورد تا انجام دهد، بايد حرام و مكروه نباشد و كارى را كه قسم مى خورد تا ترك كند، بايد واجب و مستحب نباشد; 3. به يكى از اسم هاى خداوند عالم قسم بخورد كه به غير ذات مقدس او گفته نمى شود، مانند خدا و الله; 4. قسم را به زبان بياورد و اگر بنويسد يا در قلبش آن را قصد كند، صحيح نيست. [4]

نوع ديگرى از قسم،  آن است كه براى وقوع يا عدم وقوع كارى سوگند باشد و به اصطلاح، حالت اخبارى دارد نه ايجابى. در رساله هاى عمليه مراجع معظم تقليد، حكم اين نوع قسم چنين بيان شده است:

«مسأله 2677: كسى كه قسم مى خورد، اگر حرف او راست باشد، قسم خوردن او مكروه است و اگر دروغ باشد، حرام و از گناهان كبيره مى باشد، ولى اگر براى اين كه خودش يا مسلمان ديگرى را از شرّ ظالمى نجات دهد، قسم دروغ اشكال ندارد، بلكه گاه واجب مى شود و اين جور قسم خوردن، غير از قسمى است كه در مسائل پيش گفته شد».

هيچ گونه تفاوتى ميان احكام قسم در ماه رمضان و غير آن ديده نمى شود. بنابراين، هيچ يك از اقسام سوگند در ماه رمضان، موجب بطلان روزه نيست; هر چند برخى از اقسام آن گناه و موجب كفاره است.

-------------------------------------------------------------------------

[1] مفردات راغب، ذيل ماده قسم.

[2] اقرب الموارد ـ سعيد الخورى الشرتونى، ج 2، ذيل ماده قَسَمَ، ص 998 (المؤسسة الجامعية للدراسة الاسلامية).

[3] الفقه على المذاهب الاربعه، عبدالرحمن الجزيرى، ج 2، كتاب اليمين، ص 80 الى 57 (داراحياء التراث العربى، چاپ هفتم، 1986).

[4] رساله توضيح المسائل، حضرت امام خمينى، مسأله 2673، ص 502، انتشارات اميرى، تهران.

منبع:www.mazaheb.com

  • تعداد (0) متوسط امتيازات
    0 0 0 0 0
    امتياز شما
    نام :


    نام خانوادگي:


    نظر:
          ليست نظرات
Copyright © 2009 The AhlulBayt World Assembly . All right reserved